S/S Burdigala Project

«Σκουτάροντας» στην πλώρη του S/S Burdigala, πρώην S/S Kaiser Friedrich. / Scooting in the vicinity of the bow with the fore cannon clearly visible.

Τελευταία ημέρα του S/S Burdigala Project σήμερα. Ξεκινήσαμε από το λιμάνι της Κορησσίας κάτω από έναν βαρύ, μολυβένιο, ουρανό, γεμάτο σύννεφα. Η θάλασσα ήταν ήρεμη και πέρα από το σταθερό «μπότζι», που μοιάζει να μην σταματάει ποτέ στο κανάλι της Τζιάς, οι καιρικές συνθήκες ήταν άψογες. Το σημερινό μας πρόγραμμα είχε δύο στόχους. Ο πρώτος ήταν η πραγματοποίηση μιας επίσκεψης στην περιοχή των προπελών, για μια φωτογραφική λήψη της δεξιάς προπέλας καθώς και την βιντεοσκόπηση του ευρύτερου χώρου. Ο δεύτερος ήταν η απασφάλιση του αγκυροβολίου και απεμπλοκή των σχοινιών από τον κορμό του ναυαγίου, έτσι ώστε να διευκολυνθεί, όσο το δυνατόν περισσότερο, η ανέλκυση του ρεμέτζου χωρίς να δημιουργηθούν ζημιές στο ναυάγιο. Για την αποπεράτωση των στόχων αυτών προγραμματίσθηκε να καταδυθούν δύο ομάδες, με σκοπό η πρώτη να καταδυθεί στην πρύμνη και στην συνέχεια να διαθέσει τον υπόλοιπο χρόνο κατάδυσης κατά το δοκούν, ενώ η δεύτερη να αναλάβει το χρονοβόρο και δύσκολο έργο της απασφάλισης του αγκυροβολίου.

Μόλις η πρώτη ομάδα ετοιμάστηκε και έπεσε στο νερό άρχισε να βρέχει. Στο μπουγάζι της Κέας, από την Μακρόνησο μέχρι τα στενά του Κάβο Ντόρο, απλώθηκε μια θολούρα που κάλυπτε τις στεριές σαν μέσα σε τοπίο χειμωνιάτικου παραμυθιού. Που και που μόνο τα μεγάλα εμπορικά πλοία, που διέρχονται το κανάλι, ξεπρόβαλαν για να χαθούν μετά από λίγο και πάλι μέσα στην καταχνιά. Η κατάδυση ξεκίνησε κάτω από αμφίβολες, για την φωτογράφηση και βιντεοσκόπηση, συνθήκες φωτός, για να εξελιχθεί σε αυτό που θα μπορούσαμε να περιγράψουμε σαν «νυχτερινή κατάδυση», μια και οι περαιτέρω συνθήκες φωτεινότητας στο βάθος των 74 μέτρων, που βρίσκονται οι προπέλες, δεν διέφεραν και πολύ από μια νυχτερινή κατάδυση. Μετά την φωτογράφηση και βιντεοσκόπηση που τελικά, με τις κατάλληλες ρυθμίσεις των μηχανημάτων, πραγματοποιήθηκαν στον χώρο, η ομάδα παρέμεινε στην περιοχή περιμένοντας την κλασική πλέον επίσκεψη των Μαγιάτικων, τα οποία όμως, την φορά αυτή, δεν εμφανίστηκαν. Κατά την διάρκεια της παραμονής, στον χώρο γύρω από τις προπέλες, διαπιστώθηκε ότι η ευρύτερη περιοχή του πυθμένα είναι «σπαρμένη» με πυρομαχικά και με άγνωστα σε μας αντικείμενα. Ένα μεγάλο τετράγωνο κατασκεύασμα, το οποίο με μια πρώτη εκτίμηση έμοιαζε με αγκυροβόλιο νάρκης, αποδείχτηκε να είναι κατασκευαστικό στοιχείο της πρυμναίας υπερκατασκευής του πλοίου, το οποίο μάλλον κύλησε και ποντίστηκε στον πυθμένα κατά την διάρκεια της βύθισης.

Ο Γιάννης Πρωτόπαππας βιντεοσκοπεί στην περιοχή των προπελών, κάτω από πολύ άσχημες συνθήκες φωτός. / Diver Yannis Protopappas video scopes the propellers under adverse lighting conditions.

Τελειώνοντας την επίσκεψη στον χώρο αυτό και μετά από ένα «αποκαλυπτικό σκουτάρισμα» πάνω από την κουβέρτα του S/S Burdigala, όπου κάτω από τις δέσμες των υποβρύχιων προβολέων αποκαλύπτονταν, συνεχώς και κατά μήκος του ναυαγίου, χρυσίζουσες συναγρίδες και ασημόχρωμα φαγκριά, η ομάδα έφτασε στην περιοχή της πλώρης. Σκοπός της ήταν η επίσκεψη σε ένα χώρο του πρόστεγου (καμπουνιού), όπου ήδη από την πρώτη αποστολή του 2008, είχαμε διαπιστώσει την ύπαρξη ενός σχετικά μεγάλου αριθμού μεγάλων φορητών φαναριών του πλοίου. Το σημείο εντοπίστηκε γρήγορα και οι εδώ επικρατούσες καλύτερες συνθήκες φωτεινότητας μας επέτρεψαν να πάρουμε κάποιες φωτογραφίες. Το ιδιαίτερο στην μικρή αυτή έρευνα ήταν το γεγονός ότι με το σημείο αυτό συμπληρώθηκε η λίστα όλων των, σε εμάς, γνωστών αντικειμένων τα οποία είχαμε εντοπίσει από προηγούμενες καταδύσεις στο ναυάγιο του πλοίου. Δεν έλειπε τίποτα. Όλα τα αντικείμενα που είχαμε φωτογραφίσει και εντοπίσει, ήδη από την πρώτη αποστολή του K.D.E., το 2008, εξακολουθούσαν να υπάρχουν, μέχρι και την αποπεράτωση της τελευταίας μας κατάδυσης στο S/S Burdigala, στο σημείο που τα έταξε η τύχη, ο χρόνος, και η ιστορία. Ο εναπομείναντας χρόνος κατάδυσης χρησιμοποιήθηκε για τα τελευταία αποχαιρετιστήρια στο ναυάγιο -που τόσο αγαπήσαμε και που με τόση ζέση ερευνήσαμε- εκφρασμένα μέσα από συνεχείς διαδρομές, με τα υποβρύχια σκούτερ, πάνω από την γέφυρα και το πρόστεγο, μέχρι ανοιχτά της πλώρης, για να δούμε και να φωτογραφήσουμε το επιβλητικό S/S Burdigala να αναδύεται γεμάτο μυστήριο και προκαλούμενο δέος μέσα από το φως του βυθού.

Η δεξιά προπέλα του ναυαγίου με τον άξονα της. / The starboard side propeller with the shaft visible, partially submerged in the sand.

Στην επιφάνεια η βροχή συνεχιζόταν ακατάπαυστα. Μετά την ανάδυση της πρώτης ομάδας, η δεύτερη ομάδα ετοιμάστηκε και έπεσε στο νερό. Η ομάδα αυτή ήταν εξοπλισμένη με τα κατάλληλα εργαλεία για να απασφαλίσει τα κλειδιά των σχοινιών που κρατούσαν ασφαλισμένα την γραμμή κατάδυσης και το αγκυροβόλιο της καταδυτικής μας πλατφόρμας, του Θ/Γ ΜΠΕΝΙΤΟΣ, επάνω στον κορμό του ναυαγίου. Μετά από λίγη ώρα και ενώ το καταδυτικό μας σκάφος είχε λύσει τους κάβους και περιπλανιόταν κάνοντας κύκλους γύρω από το μπαλόνι της γραμμής κατάδυσης, είδαμε το μπαλόνι αγκυροβολίου να απομακρύνεται αργά παρασυρόμενο από το ρεύμα. Ήταν το σήμα για την ανέλκυση του αγκυροβολίου, η οποία πραγματοποιήθηκε μέσα σε λίγη ώρα. Μετά το πέρας της κατάδυσης και της δεύτερης ομάδας, και την χωρίς προβλήματα ανέλκυσης και της καταδυτικής γραμμής, το ναυάγιο έμεινε καθαρό, όπως το βρήκαμε, και εμείς ετοιμαστήκαμε για την αναχώρηση μας. Μερικοί τελευταίοι αποχαιρετιστήριοι κύκλοι πάνω από το ναυάγιο, κατά την διάρκεια των οποίων παρατηρούσαμε τον τεράστιο όγκο του πλοίου στην οθόνη του ηχοβολιστικού μηχανήματος, ήρθαν να κλείσουν το τελευταίο μέρος της αποστολής του S/S Burdigala Project 2010 και να ολοκληρώσουν την μεγάλη αυτή έρευνα, στην ιστορία και στον βυθό, η οποία ξεκίνησε τρία περίπου χρόνια πριν με την πρώτη αποστολή του K.D.E., το 2008. Είμαστε σίγουροι ότι η γεμάτη ενδιαφέρον, συγκίνηση, εγρήγορση, και στιγμές απόλυτης ιστορικής και καταδυτικής έξαρσης αυτή περιπέτεια, θα συνεχίσει να συνοδεύει όλους όσους συμμετείχαν σ΄ αυτήν, σαν μέλη των αποστολών ή σαν αναγνώστες, για πολύ καιρό, καθορίζοντας τις συντεταγμένες των δυνατοτήτων που μπορούν να εξοπλίσουν μια ερασιτεχνική αλλά αποφασισμένη και δεμένη ομάδα δυτών και ερευνητών, στην εκπλήρωση των στόχων που έχει θέσει.

Το πρώτο φουγάρο του πλοίου, πεσμένο στον βυθό στα δεξιά του ναυαγίου. / The first funnel lies at the sea bottom on the starboard side of the hull.

Τέλος θέλουμε, τελειώνοντας την συνοπτική έκθεση της τελευταίας ημέρας καταδύσεων, να ευχαριστήσουμε, πρωτίστως, όλους τους κρατικούς θεσμούς οι οποίοι μελέτησαν, ενέκριναν και στήριξαν, τις ιστορικές και καταδυτικές ερευνητικές μας προσπάθειες. Θέλουμε επίσης να ευχαριστήσουμε, ιδιαίτερα, τον επόπτη της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, Ιορδάνη Οργαντζόγλου, ο οποίος όχι μόνο στάθηκε ένας σημαντικός σύμβουλος κατά την διάρκεια της λήψης αποφάσεων, αλλά και σημαντικός βοηθός γενικότερα κατά την διάρκεια της αποστολής, καθώς δεν περιορίστηκε στον ρόλο του παρατηρητή αλλά έδωσε και χέρι βοηθείας όπου αυτό χρειάστηκε, όπως στην μεταφορά φιαλών και εξοπλισμού στην στεριά καθώς και κατά την διάρκεια της κατάδυσης και ανάδυσης, για την παροχή του αναγκαίου εξοπλισμού στους δύτες.

Δηλώνουμε πάραυτα, έχοντας απόλυτα ήσυχη την ιστορική και καταδυτική μας συνείδηση, ότι όλες οι καταδύσεις πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τις εντολές της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, τουτέστιν:

- Η έρευνα επικεντρώθηκε αποκλειστικά και μόνο στην περιοχή των στιγμάτων του ναυαγίου.

- Δεν πραγματοποιήθηκε καμία απολύτως ανέλκυση αντικειμένου.

- Δεν έγιναν διεισδύσεις στο εσωτερικό του πλοίου, καθώς όλοι οι χώροι που επισκέφθηκαν οι δύτες της αποστολής μας είναι διαμπερείς και δεν θεωρούνται κλειστού περιβάλλοντος οροφής.

Σας ευχαριστούμε που μας συνοδεύσατε σαν φίλοι και σαν αναγνώστες στο ιστορικό και καταδυτικό μας αυτό ταξίδι.

_______________________________________________________

Αποθηκευμένα φανάρια στην αριστερή πλευρά του καμπουνιού. / Ship's lanterns stored in a locker at the port side of the forecastle.

We have reached the last day of  the SS Burdigala Project. We sailed from the port of Korissia under a heavily clouded gray sky full of rain promises. The sea was calm and stable over the “current”, which seem not to ever stop in the Kea Channel. For finishing the mission we had two objectives; the first was to visit to the aft region and photograph again the the starboard side propeller and at the same time video the wider aft area. The second objective was to undo the mooring and dive lines which  were carefully fastened (so as not to cause any damage) onto the hull of the shipwreck. For the completion of these objectives the dives were split in two groups; the first to dive at the stern and then allocate the remaining dive time at will, while the second group would undertake the long and difficult task of releasing the lines.

Ένα φινιστρίνι παραμένει ανέγγιχτο εκεί που το έταξε η μοίρα και η φυσική φθορά, πεσμένο στην κουβέρτα του S/S Burdigala. / A porthole remains untouched, befallen on the deck of the SS Burdigala.

By the time the first group was ready and  jumped into the water, the rain started. In the Kea Channel, from Makronisos (Long-Island) to the Straits of Cavo Doro in southern Evia, a blur spread covering the land masses like a winter fairytale. At times only the large commercial ships crossing the channel became visible, only to vanish soon after a within the heavy haze. The dive started with serious doubts regarding ambient light conditions below the water, suitable for photography and video; in essence conditions could be described as a “night dive”, accentuated by reduced daylight conditions at a depth of -74 meters, where the propellers are located. Nevertheless, we did photograph and filmed successfully after adjusting cameras and strobe lights accordingly, while the team was eagerly awaiting  the visit of the friendly amberjack fish, which regretfully did not appear this time. During our stay in the area around the propellers, it was noticed that the sea bottom is “fraught” with ammunition and unidentified debris. A large square structure, which by an initial assessment seemed to be a mine anchor, proved to be a component of the superstructure of the ship’s stern, which probably hit the seabed after detachment during the sinking.

Ο Δημήτρης Γκαλών κατά την διάρκεια της αποσυμπίεσης. / Diver Dimitris Galon during a decompression stop.

Concluding the visit to this area and after an “apocalyptic scooting” over the decks of  S S Burdigala, our sets of underwater lighting revealed many fish species, among them golden bream and sea bream, the team arrived near the bow. The aim was to explore a forecastle locker into which during the first mission of 2008, we had noted the storage of a number of large sized portable ship lanterns. The items were quickly identified while the prevailing better ambient light conditions allowed us to take some photos. The highlight of this small survey was the fact that by this point our list of all the known to us objects from previous dives was completed. Nothing was missing; all items we photographed and identified, during the first mission of KDE in 2008, seemed to be in position, at the points where fate, time, and history mandated. The rest of the dive time was used for offering our last farewell to the shipwreck, which we so admired and adored and so earnestly have investigated, via continuous passages with our underwater scooters, Chris-crossing over the bridge and the forecastle, wide off the bow and stern to get distant shots of the impressive S S Burdigala, emerging full of mystery and awe through the magic of the sea bottom lighting.

Τα μέλη του S/S Burdigala Project 2010. Επάνω σειρά, από αριστερά προς τα δεξιά, Γιώργος Βανδώρος, Δημήτρης Γκαλών, Σταύρος Αποσπόρης, Γιάννης Πρωτόπαππας. Κάτω σειρά, Ιορδάνης Οργαντζόγλου (επόπτης ΕΕΑ), Γιώργος Καρέλας, Δαμιανός Βερόπουλος. / Team members of the S S Burdigala Project 2010. First row, from L to R: George Vandoros, Dimitris Galon, Stavros Aposporis, Yiannis Protopappas. Second row: Iordanis Organtzoglou (supervisor of the Greek Ephorate of Underwater Antiquities), George Karelas and Damianos Veropoulos.

Back on the surface the summer rain continued relentlessly. After the ascent of the first group, the second group prepared and dived in water. The team was equipped with the necessary tools to unlock the keys of the anchor and dive lines from the hull of the shipwreck, which had kept us and the diving platform M/S BENITOS well secured all along the mission. Shortly after letting go of the anchor line and while BENITOS was circling around the dive line buoy, we saw the anchor marker drifting slowly away by the current. It was the signal for recovering the mooring line. After the dive of the second group ended successfully, without any problems for raising the dive line, the shipwreck was left untouched, exactly as we had found her.  Preparing for our departure, we did few salutation circles, bidding our last farewell over the wreck; during these we watched the huge mass of the sunken ocean liner on our sonar screen which indeed marked the end of the S S Burdigala Project 2010 and completed this great research in history and the seabed, having started about three years ago by the first KDE 2008 mission.

We are confident that the strong interest, emotions, alertness, moments of sheer historical and diving adventure, these feelings will continue to accompany those who participated either as members of the missions or as readers, for a long time, defining the scope of the potential that can be achieved by an amateur but determined and close knit team of divers and researchers, able to meet all the targets that were set.

Lastly we wish to finish this summary of the last day of diving, by thanking first and foremost, all the state institutions which considered, approved and supported, the historical and diving aspects of our research efforts. We also wish thank the supervisor of the Ephorate of Underwater Antiquities, Mr. Iordanis Organtzoglou, who was not only an important adviser during the mission, but also an important assistant, not merely in the role of observer offering a helping hand wherever needed, as for example transporting gas cylinders and equipment on land and during operations for the provision of necessary equipment to divers.

We hereby declare that all dives were made in accordance with the instructions of the Ephorate of Underwater Antiquities, namely:

- The research focused exclusively in the coordinates of the shipwreck.

- No objects were retrieved.

- No penetrations inside the ship were made; all places visited by divers of our mission were open and not considered as closed roof environment.

We thank you for escorting us as friends and as readers in history and in our diving voyage.

Ένας από τους δύτες της καταδυτικής μας ομάδας, στην περιοχή της πλώρης κοντά σε ένα από τα κανόνια. / One of the team's divers in the bow section near one of the cannons.

Δυστυχώς οι συνεχείς καταδύσεις, το πολύ φορτωμένο πρόγραμμα, καθώς και η κούραση, η οποία άρχισε να γίνεται έντονα εμφανής στην ομάδα μας, μας ανάγκασε να παρεκκλίνουμε από την μέχρι τώρα καθημερινή ενημέρωση του ημερολογίου μας, με αποτέλεσμα να αναρτήσουμε σήμερα, με καθυστέρηση, το ενημερωτικό μας δελτίο, το οποίο εμπεριέχει αναφορές στις καταδυτικές μας δραστηριότητες της τέταρτης και πέμπτης ημέρας της αποστολής, ήτοι της 3ης και 4ης Ιουνίου 2010.

Οι δυο τελευταίες ημέρες ήταν πολύ γεμάτες καθώς ο καιρός μας επέτρεψε να πραγματοποιήσουμε συνολικά τέσσερις καταδύσεις, συνολικής διάρκειας οκτώ ορών. Αν και μετά τις τρεις το μεσημέρι είχαμε συνεχώς έναν σταθερό Γαρμπή, ο οποίος ενίοτε έφτανε, και ξεπερνούσε μερικές φορές, τα έξι Beaufort, με την βοήθεια του σταθερού αγκυροβολίου που εγκαταστήσαμε κατά την διάρκεια της πρώτης μας κατάδυσης, και με τον σωστό προγραμματισμό, καταφέραμε να διεκπεραιώσουμε τους στόχους που είχαμε θέσει. Οι κύριοι στόχοι ήταν, την πρώτη ημέρα, η έρευνα στην πλώρη, στην υπερκατασκευή του μεσοκάραβου, καθώς και στην περιοχή του πυθμένα γύρω από το κεντρικό ρήγμα του ναυαγίου. Οι κύριοι στόχοι της δεύτερης ημέρας ήταν η έρευνα στην περιοχή της πρύμνης και η φωτογράφηση και βιντεοσκόπηση στους χώρους των μηχανών.

Δύτες στο νερό προετοιμάζονται για την πρώτη κατάδυση της ημέρας. / Divers in the water, ready to commence the first dive of the day.

Η κατάδυση και η έρευνα στην περιοχή της πλώρης και της υπερκατασκευής -πέρα από την ικανοποίηση που νοιώσαμε όταν είδαμε γνωστά σε εμάς αντικείμενα από προηγούμενες καταδύσεις να βρίσκονται ακόμα εκεί, γεγονός το οποίο μαρτυρά ότι από το 2008 μέχρι σήμερα δεν υπήρξε λεηλάτηση του ναυαγίου, σαν παράδειγμα αναφέρουμε την παραμονή στην αρχική του θέση, του μικρού φορητού φαναριού που βρίσκεται στον χώρο του αριστερού φανού πορείας- μας αποκάλυψε και άλλα στοιχεία τα οποία οδηγούν στην ενίσχυση της ιστορικότητας του πλοίου σαν στρατιωτικού μεταγωγικού κατά την διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Σε όλο το μήκος του καταστρώματος και σε τακτά διαστήματα υπάρχουν, και στις δυο μεριές του πλοίου, τουαλέτες οι οποίες σκοπό είχαν την εξυπηρέτηση του πλήθους των στρατιωτών που μετέφερε. Εκτός αυτού κάτω από το πρόστεγο (καμπούνι) υπάρχουν πολυεπίπεδοι χώροι ενδιαίτησης, οι οποίοι είναι εξοπλισμένοι με πολλά κρεβάτια από τα οποία έχουν παραμείνει πλέον μόνο οι μεταλλικοί σκελετοί. Εκτός αυτού οι μπανιέρες και οι νιπτήρες στην περιοχή των επιβατών της πρώτης θέσης, σε συνδυασμό με την ύπαρξη των ίδιων κρεβατιών και στους χώρους αυτούς, μπορεί να θεωρηθεί σαν ένδειξη ότι οι χώροι αυτοί είχαν διαρρυθμιστεί για να φιλοξενήσουν ανώτερους αξιωματικούς.

Μεταλλικό τμήμα καθίσματος του οποίου το στυλ και η αισθητική φανερώνει την προέλευση του, την Αυτοκρατορική Γερμανία στο τέλος του 19ου αιώνα. / Metal parts of a promenade deck bench; its design style point as origin the Imperial Germany at the end of the 19th century.

Στην περιοχή του κυρίου ρήγματος, τα προς τα έξω λυγισμένα μεταλλικά τμήματα του ναυαγίου, καθώς και κάποιοι από τους νομείς, ενισχύουν την αρχική μας άποψη ότι υπήρξε έκρηξη στο εσωτερικό του πλοίου. Ίσως η έκρηξη προήλθε από την εισροή νερού σε κάποιον από τους λέβητες, όπως ήδη έχει αναφερθεί, όχι μόνο από ιστορικούς ερευνητές αλλά και από αυτόπτες μάρτυρες όπως ο Jean Lolio, θερμαστής του πλοίου, ο οποίος αφηγήθηκε με πολλές λεπτομέρειες την βύθιση του S/S Burdigala στον εγγονό του Andre Duran. Ο πυθμένας γύρω από το ρήγμα είναι γεμάτος με διάφορα, γνωστά και άγνωστα σε μας, αντικείμενα τα οποία βρίσκονται σωρηδόν σε μεγάλους όγκους σκεπασμένους με βενθικούς οργανισμούς. Ανάμεσα τους βρίσκονται και υπολείμματα από κομψές κατασκευές, όπως μεταλλικά τμήματα καθιστικών, τα οποία κοσμούσαν το κυρίως κατάστρωμα στην περιοχή περιπάτου των επιβατών της πρώτης θέσης, και των οποίων το στυλ και η αισθητική φανερώνει την προέλευση τους, την Αυτοκρατορική Γερμανία στο τέλος του 19ου αιώνα, όταν ακόμα το πλοίο ονομαζόταν Schnellpostdampfer Kaiser Friedrich και ταξίδευε για μια από της γνωστότερες υπερατλαντικές ναυτιλιακές εταιρείες της εποχής εκείνης, της Norddeutscher Lloyd γνωστής σαν NDL.

Τηλέγραφος στην γέφυρα του πλοίου, μέσω του οποίου δίνονταν εντολές στον χώρο του μηχανοστασίου. / The engine telegraph is intact at the bridge but well covered with marine growth.

Η έρευνα στην περιοχή της πρύμνης, πέρα από την γνωστή ύπαρξη των δυο πυροβόλων, μας φανέρωσε και την ύπαρξη πλήθους πυρομαχικών, για πυροβόλα μεγάλου και μικρού διαμετρήματος, κάποια από τα οποία είχαν χρησιμοποιηθεί και κάποια όχι. Ορισμένα από αυτά φέρουν ακόμα τα βλήματα τους και βρίσκονται σε μια γενικά καλή κατάσταση. Εντύπωση στον χώρο μας έκανε το γεγονός ότι αν και πολλά από τα μεταλλικά τοιχώματα της υπερκατασκευής έχουν καταρρεύσει, το σπιράγιο και η γενικότερη ξύλινη επένδυση της κουβέρτας έχει μείνει σχεδόν ανέπαφη.

Το μικρό φανάρι στο εσωτερικό του αριστερού φανού πορείας παραμένει, προς μεγάλη μας ικανοποίηση, στην θέση του μέχρι σήμερα. / The small size lantern on the port side (red light), thankfully is still in position.

Η επίσκεψη στους χώρους των μηχανών ήταν ιδιαίτερα σημαντική, όχι μόνο για την φωτογραφική «φωτογένεια » του χώρου, την μεγάλη ανάπτυξη των σκιόφιλων θαλασσίων οργανισμών που βρίσκονται εκεί, αλλά και για την ιστορικότητα του χώρου, εκφρασμένη μέσα από την ιδιαίτερη τεχνολογία των δυο σπάνιων πεντακύλινδρων παλινδρομικών μηχανών τετραπλής εκτόνωσης, οι οποίες έδιναν κίνηση στις δυο τρίφτερες προπέλες που είδαμε και φωτογραφήσαμε τις προηγούμενες ημέρες. Αν και στην περιοχή του ρήγματος τα συντρίμμια καλύπτουν, εν μέρει, κάποιους από τους λέβητες, στην περιοχή του μηχανοστασίου όλος ο χώρος είναι «καθαρός» με αποτέλεσμα να διακρίνονται οι κύλινδροι, οι βαλβίδες εκτόνωσης, οι στρόφιγγες πίεσης του ατμού, καθώς και οι μεταλλικές σκάλες οι οποίες οδηγούν στα διάφορα επίπεδα των μηχανών.

Δύτες στην τελευταία στάση αποσυμπίεσης, λίγο πριν αναδυθούν. / Divers holding the dive line on the last decompression stop, minutes before reaching the surface.

Αύριο είναι η τελευταία ημέρα της αποστολής. Αν και η πρόγνωση καιρού δίνει νωρίς το πρωί παντελή έλλειψη ανέμων, η Μπουκαδούρα, η οποία φυσά την περίοδο αυτή από νότια κατεύθυνση, και της οποίας την ένταση γευτήκαμε τις τελευταίες ημέρες, ίσως μας δημιουργήσει προβλήματα. Έτσι αποφασίσαμε να πέσουμε στο νερό νωρίς το πρωί για να αντεπεξέλθουμε στο δύσκολο πρόγραμμα της ημέρας, το οποίο πέρα από την περαιτέρω έρευνα συμπεριλαμβάνει και την απασφάλιση και ανέλκυση του αγκυροβολίου της καταδυτικής μας πλατφόρμας, του Θ/Γ Μπενίτος, καθώς και της γραμμής κατάδυσης των δυτών.

_______________________________________________________

Due to the frequent dives, pressing schedules and accumulated fatigue, which became very apparent to our team, we were forced to deviate from the hitherto daily updates of our log, so today we post reports from our diving activities pertaining to the fourth and fifth days of the mission, namely the 3rd and 4th June 2010.

Δύτες στην πρύμνη του S/S Burdigala. / Divers in the area of the ship's stern.

The last two days were very busy as the relatively good weather allowed us to achieve a total of four dives, with a duration of eight hours. Although after 15:00 hours we had to deal with a consistent Southwesterly sometimes gusting or exceeding 6 Beauforts; nevertheless, with the help of our stable anchorages installed during our first dive and with proper planning, we were able to realize the goals we had set. The main objectives of the first day were the research of the bow area, the superstructure amidships and near the bottom, focusing around the main rupture of the shipwreck. The main objectives of the second day involved the research of the stern area, plus photographing and videotaping the vicinity of the engine room.

Χρησιμοποιημένος κάλυκας οβίδας, μεγάλου διαμετρήματος, στην πρύμνη του S/S Burdigala. / A large caliber used shell on the aft deck of SS Burdigala.

Diving and researching  the area of the bow and superstructure, beyond the satisfaction we felt when we saw objects known to us from previous dives to be still in their positions, a fact indicating that from Sept. 2008 until now there has been no pilfering and looting of the wreck, as for example the small portable lantern located at the port side (red signal course light) attests.  In addition, other factors which lead to the strengthening of the history of the ship as a military transport during the First World War become evident. Along the deck on both sides of the ship’s  deck are external toilets which were designed and fitted so as to serve the great number of troops transported to support the Gallipoli war theater.  Under the forecastle are multi-level accommodation rooms, equipped with several beds of which just the metal skeletons remain visible. Besides the baths and wash basins in the region of the first class passengers, combined with the existence of their own beds, these cabin rooms can be considered as an indication that these places were equipped to accommodate senior ranking officers.

Στο μηχανοστάσιο του πλοίου. / Cylinder head in the engine room. Maintenance steps are visible.

Near the main hull rupture spanning about 10 meters, the outwardly bent metal parts of the wreck and some of the frames, support our initial opinion that there was an explosion inside the vessel. Perhaps this big explosion was due to the influx of sea water into one of the boiler rooms after the impact of the hull with the sea mine, as has been postulated, not only by historians and researchers but from eye witnesses like Jean Lolio, a ship’s stoker, who recounted in great detail the sinking of S S Burdigala to his grandson Andre Duran. The seabed around the rupture is filled with heaps of various known and unknown to us objects which are in turn covered with benthic organisms. Among them are elegant metal artifacts such as bench parts, which adorned the main promenade deck in the first class passengers quarters, whose style and aesthetics reveals their origins as being of the Imperial Germany in the late 19th century When the ship was still named “Schnellpostdampfer Kaiser Friedrich” and sailled under the ownership of one of the most famous transatlantic shipping companies of the times, the Norddeutscher Lloyd also known as NDL.

Ο Γιάννης Πρωτόπαππας βιντεοσκοπεί στον χώρο του μηχανοστασίου. / Diver Yiannis Protopappas is videotaping in the engine room.

Researching the stern, aside from the known existence of two cannons, we encountered numerous ammunitions for firearms of large and small caliber, some of which had been used and some not. Some still don the projectile and are in a generally good condition. It was impressive to note that although many of the metal walls of the superstructure have collapsed, a lot of the wooden deck planking has remained almost intact.

Στρόφιγγα ρύθμισης της πίεσης του ατμού στο αριστερό μηχανοστάσιο του πλοίου. / Steam regulating valve in the port side engine room.

Poking around the engine room was very important not only for the “photogenic” interesting space, the  encounter of massive growth of dark light loving marine organisms, but for the historicity of the space, expressed through the particular technology of the rare twin, five cylindered, reciprocating engine of quad expansion, which powered the twin three-bladed propellers which we saw and photographed the previous day. Although the engine and boiler room areas are partially covered by a lot of debris, the area is relatively “clean” so that the cylinders, relief valves, steam pressure valves and the metal stairways leading to different levels of the machinery are visible and accessible.

Tomorrow marks the last day of this year’s mission. Though the weather forecast for early morning predicts no wind, the southerlies whose intensity we have tasted in recent days, may cause us some problems. Therefore, we have decided to start early in the morning in order to tackle the demanding program of the finishing day, which in addition to further research of the shipwreck includes the release and recovery of the anchorage of our diving platform,  M/S Benitos, plus the dive line.

Ο καιρός άσχημος σήμερα. Ο Μαΐστρος που άρχισε να φυσά την νύχτα, έντασης πέντε έως έξι Beaufort, και τα μεγάλα κύματα του μπουγαζιού της Κέας μας ανάγκασαν, αν και ξεκινήσαμε για το σημείο κατάδυσης ελπίζοντας να καταφέρουμε να καταδυθούμε, να επιστρέψουμε και πάλι στο λιμάνι της Κορησσίας. Νωρίς το απόγευμα ο αέρας κόπασε κι΄ έτσι ξεκινήσαμε και πάλι για να πραγματοποιήσουμε την προγραμματισμένη κατάδυση. Οι στόχοι μας για την σημερινή ημέρα ήταν να επισκεφθούμε την περιοχή της πρύμνης, να ερευνήσουμε τον χώρο γύρω από τα κανόνια, να καταδυθούμε στις προπέλες, και στην συνέχεια να ερευνήσουμε το δεξί πρυμναίο κομμάτι του πλοίου, κοντά στον πυθμένα, για το ρήγμα το οποίο, σύμφωνα με τον κυβερνήτη του πλοίου Roland, στάθηκε η αιτία για την βύθιση του S/S Burdigala.

Η μεγάλη τρίφτερη αριστερή προπέλα του S/S Burdigala, από την οποία λείπει ένα φτερό, δεσπόζει με την φόρμα και το μέγεθος της στον χώρο. / The huge three-bladed port side propeller, even with one blade missing is an impressive sight.

Από την επιφάνεια μέχρι τα σαράντα μέτρα βάθος το ρεύμα ήταν πολύ δυνατό αλλά από εκεί και πέρα επικρατούσε η απόλυτη γαλήνη. Το νερό ήταν διάφανο με το χαρακτηριστικό κρυστάλλινο γαλάζιο χρώμα του Αιγαίου. Φτάνοντας στο αγκυροβόλιο ελέγξαμε τα σχοινιά και ξεκινήσαμε με τα υποβρύχια σκούτερ κατευθυνόμενοι προς την πρύμνη. Στο πέρασμα μας βλέπαμε ροφούς, στείρες και συναγρίδες στις πιο απίθανες γωνιές του καταστρώματος. Φτάνοντας στην πρύμνη ερευνήσαμε τον χώρο όπου βρήκαμε πολλούς χρησιμοποιημένους κάλυκες οβίδων πεσμένοι δίπλα στα δυο πρυμναία κανόνια και ένα κιβώτιο με αχρησιμοποίητες οβίδες, καλυμμένο από βενθικούς οργανισμούς. Στην συνέχεια καταδυθήκαμε αργά στον πυθμένα για να φωτογραφήσουμε τις τεράστιες τρίφτερες προπέλες που βρίσκονται στο βάθος των 74 μέτρων.

Τρία από τα μαγιάτικα του μεγάλου κοπαδιού, που μας επισκέφτηκε αναπάντεχα, ερχόμενο από το πουθενά, μπροστά στην αριστερή προπέλα του ναυαγίου. / Three large amberjacks (Seriola dumerili) appeared unexpectedly, posing in front of the port side propeller.

Η αριστερή προπέλα, από την οποία λείπει το ένα φτερό, είναι εκείνη η οποία παραμένει ακάλυπτη και δεσπόζει στον χώρο. Η δεξιά προπέλα βρίσκεται βυθισμένη στην άμμο του βυθού όπου εξέχει το ένα της φτερό. Μεγάλη εντύπωση μας έκαναν οι υπέρμετροι άξονες επάνω στους οποίους εξακολουθούν να βρίσκονται εφαρμοσμένες οι δυο προπέλες. Ενώ φωτογραφίζαμε, εμφανίστηκε ξαφνικά από το πουθενά ένα μεγάλο κοπάδι μαγιάτικα το οποίο άρχισε το κυνήγι επιτιθέμενο στα μεγάλα κοπάδια ψαριών που βρίσκονταν ακριβώς κάτω από την πρύμνη του ναυαγίου. Ήταν ένα υπέροχο θέαμα που όμοιο του δεν είχαμε ξαναδεί. Τα μαγιάτικα δεν έφυγαν αλλά έμειναν δίπλα μας, παραμένοντας σε απόσταση αγγίγματος, καθ΄ όλη την διάρκεια της κατάδυσης.

Η πλώρη του S/S Burdigala ειδομένη από τον βυθό. / The bow of the ocean liner as seen from a deeper level.

Κατευθυνόμενοι προς την πρυμναία δεξιά περιοχή του πλοίου, ερευνήσαμε σχολαστικά όλη την πλευρά ελπίζοντας να βρούμε το ρήγμα που είχε δημιουργήσει η νάρκη που τοποθέτησε το γερμανικό υποβρύχιο U-73, και η έκρηξη της οποίας στάθηκε η αιτία για την βύθιση του πλοίου. Δεν βρήκαμε τίποτα. Καμία ένδειξη ρήγματος, κανένα άνοιγμα, τα καρφιά και το πέτσωμα ήταν ανέγγιχτα. Πλησιάζοντας στον πυθμένα ερευνήσαμε το σημείο όπου εφάπτεται το πλοίο στον βυθό, μήπως ανακαλύψουμε εκεί το ρήγμα αλλά και εκεί δεν βρήκαμε τίποτα ενδεικτικό. Ίσως το σημείο της έκρηξης να βρίσκεται κοντά στην καρένα του πλοίου η οποία βρίσκεται βυθισμένη βαθιά στην άμμο. Υπολογίζοντας τον χρόνο μας, σύμφωνα με το καταδυτικό μας πλάνο, αποφασίσαμε να καλύψουμε όλη την απόσταση της δεξιάς πλευράς, μέχρι την πλώρη, έτσι ώστε να ερευνήσουμε τα φουγάρα που εντοπίσαμε στον πυθμένα την προηγούμενη ημέρα.

Φτάνοντας στην πλώρη, και συνοδευόμενοι από τα μαγιάτικα, τα οποία έδειχναν μια ιδιαίτερη περιέργεια για μας, ξεκινήσαμε την ανάδυση μέχρι τα πυροβόλα του πρωραίου καταστρώματος όπου από κει συνεχίσαμε μέχρι την γραμμή κατάδυσης για να αναδυθούμε στην συνέχεια μέχρι την πρώτη στάση αποσυμπίεσης. Αύριο θα ξυπνήσουμε νωρίς για να πραγματοποιήσουμε όσο το δυνατόν νωρίτερα την πρώτη μας κατάδυση, εκμεταλλευόμενοι τις καλές καιρικές συνθήκες οι οποίες, σύμφωνα με το δελτίο καιρού, θα κρατήσουν μέχρι το απόγευμα.

_______________________________________________________

The day started with bad weather. The strong Mistral (Northerlies) which kept blowing during the night with force 5-6 on the Beaufort scale, had developed large waves on the Kea Channel, conditions that forced us to abort our morning dive attempt, returning back to Korissia Port. Early in the afternoon the wind eased off, allowing us to set out again for our planned dive. Our goals for today were to inspect the stern area, explore the area around the aft cannons, examine the propellers and the starboard aft section of the hull, near the alleged bottom rift which according to Captain Roland, was the cause for the sinking of  S S Burdigala.

Ο Σταύρος Αποσπόρης "σκουτάρει" μπροστά από την πλώρη του ναυαγίου. / Diver Stavros Aposporis scooters by the bow section of the shipwreck.

From the surface up to forty meters deep the current was quite strong, but thereafter conditions were tranquil. The water was pristine clear with the characteristic crystal blue color of the Aegean Sea. Upon reaching the anchorage point we checked fittings and ropes and then commenced to scooter toward the stern. In the passage we saw blackfish, bream, groupers and other fish in the most unlikely corners of the deck. Upon reaching the stern, we observed many spent cartridge shells fallen next to the two stern cannons plus an ammunition box with unused shells, all richly covered by benthic organisms. We then slowly reached the bottom to photograph the twin, huge three-bladed propellers at a depth of -74 meters.

Ο Σταύρος Αποσπόρης πάνω από το αριστερό πρυμναίο πυροβόλο του πλοίου. / Diver Stavros Aposporis over the port side aft cannon.

The port side propeller, despite missing a blade, is the one which remains unburied in the sand and dominates the vicinity. The starboard side propeller is submerged in the sand with only one blade partially exposed.  The two huge prop shafts made a great impression to us. While photographing, suddenly appeared from nowhere a large school of amberacks (Seriola dumerili) which started attacking in frenzy large schools of fish which were just under the stern of the wreck. It was a wonderful spectacle similar of which we had never seen before. The amberjacks lingered on staying within arms touch, and accompanied us with curiosity throughout the duration of our dive.

Heading towards the starboard side stern area of the ship, we thoroughly inspected the entire side hoping to locate the rupture which was caused by the impact with a sea mine laid by the German submarine U-73, and the ensuing explosion which is attributed as the cause for the sinking of the ocean liner. Nevertheless, we observed nothing in this specific area. No evidence of rupture, no opening, rivets and sheathing were untouched. Reaching the sandy bottom we investigated the area where the ship touches the bottom, hoping to find  the rupture there but failed to do so. Perhaps this explosion could have occurred closer to the keel which is buried deep in the sand. Calculating our remaining bottom time, in accordance with our dive plan, we decided to coast along the entire starboard side of the hull, up to the bow, investigating along the way the fallen chimneys that we’ve identified on the bottom the previous day.

Οι Δημήτρης Γκαλών και Σταύρος Αποσπόρης στο τέλος της κατάδυσης ετοιμάζονται να επιβιβαστούν στην καταδυτική πλατφόρμα της αποστολής. / Divers Dimitri Galon and Stavros Aposporis at the end of their dive prepare to board the support vessel.

Arriving at the bow, and accompanied by the amberjacks, which showed  great curiosity about us, we ascended to the fore deck near the two cannons from where we continued ascending to the first decompression point fitted with a dive bar.  Tomorrow we plan to  wake up early so as to commence as early as possible on our first dive, taking advantage of the forecasted good weather conditions anticipated to hold up until the afternoon.

Η γέφυρα του πλοίου, αναδυόμενη μέσα από το μυστηριακό φως του βυθού, αποτελεί το στέμμα του «Κάιζερ» του Καναλιού της Κέας. / The bridge is emerging through the mystic light of the deep, forming "Kaiser's" crown at the Kea Channel.

Δεύτερη ημέρα του S/S Burdigala Project και πρώτη ημέρα καταδύσεων σήμερα.

Μετά την άφιξη του επόπτη της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων και την διευθέτηση των τελευταίων λεπτομερειών με τον Λιμενικό Σταθμό Κέας, φορτώσαμε το καταδυτικό μας υλικό και ξεκινήσαμε για το σημείο κατάδυσης. Ο κύριος σκοπός μας ήταν να τοποθετηθεί μόνιμο αγκυροβόλιο, για όλη την διάρκεια της αποστολής, στο κέντρο περίπου του πλοίου, έτσι ώστε τις επόμενες ημέρες ακόμα και αν ο καιρός δεν μας το επιτρέψει, να έχουμε την δυνατότητα να δέσουμε το σκάφος μας και να πραγματοποιήσουμε τις προγραμματισμένες επισκέψεις μας σε επιλεγμένα κομμάτια του ναυαγίου. Στην συνέχεια σκοπός μας ήταν να «σκουτάρουμε», όσο μας το επέτρεπε ο χρόνος βυθού, την δεξιά πλευρά του ναυαγίου, πάνω ακριβώς από τον πυθμένα, έτσι ώστε να διαπιστώσουμε αν υπάρχουν ακόμα υπολείμματα από τα μεγάλα φουγάρα του πλοίου. Το καταδυτικό μας πλάνο είχε οριστεί με χρόνο 30 λεπτά στα 70 μέτρα.

Η κύρια ταυτότητα του πλοίου, η καμπάνα του ναυαγίου, παραμένει στην θέση της δεσπόζοντας στο πρωραίο τμήμα του «Κάιζερ». / The ship's bell is her main identity and remains intact and imposing at the bow section of the "Kaiser".

Ξεκινήσαμε από το λιμάνι τη Κορησσίας με πολύ καλό καιρό και έναν ελαφρύ Γαρμπή ο οποίος μόλις και ρυτίδωνε την επιφάνεια της θάλασσας. Αφού εντοπίσαμε με το ηχοβολιστικό μηχάνημα το κέντρο του ναυαγίου και ποντίσαμε την γραμμή κατάδυσης, η πρώτη καταδυτική μας ομάδα, αφού ετοιμάστηκε, έπεσε στο νερό. Η καταδυτική μας πλατφόρμα, το καΐκι ΜΠΕΝΙΤΟΣ, έμεινε εν κινήσει βοηθώντας στην τοποθέτηση του αγκυροβολίου και έχοντας συνεχώς έτοιμο τον δύτη ασφαλείας για περίπτωση ανάγκης.

Μετά την διεκπεραίωση της τοποθέτησης του αγκυροβολίου, η οποία έγινε με μεγάλη προσοχή, έτσι ώστε να μην δημιουργηθεί ούτε μια ζημιά στο ναυάγιο, η ομάδα μας ξεκίνησε το «σκουτάρισμα» με αρχική κατεύθυνση την πλώρη του πλοίου. Φτάνοντας στο σημείο όπου στο παρελθόν είχαμε εντοπίσει την καμπάνα του πλοίου, σταματήσαμε για να την ελέγξουμε και να την φωτογραφήσουμε. Από το σημείο αυτό, κάνοντας στροφή, καταδυθήκαμε στον πυθμένα και καλύψαμε όλη την δεξιά πλευρά του ναυαγίου, από την πλώρη μέχρι την πρύμνη. Κατά την διάρκεια της έρευνας μας βρήκαμε τα τεράστια φουγάρα του πλοίου, δύο εκ΄ των οποίων βρίσκονται σε πολύ καλή κατάσταση, ενώ το τελευταίο, το πρυμναίο, έχει σχεδόν διαλυθεί. Αν και ερευνήσαμε με μεγάλη προσοχή για να ανακαλύψουμε τα ανάγλυφα μεταλλικά «κοκοράκια» του φουγάρου, το σήμα της ναυτιλιακής εταιρείας στην οποία ανήκε το S/S Burdigala, την Compagnie de Navigation Sud-Atlantique, δεν καταφέραμε να τα διακρίνουμε. Στην συνέχεια κατευθυνθήκαμε προς το σημείο του ρήγματος για να διαπιστώσουμε ότι, ενώ στο επάνω μέρος του πλοίου υπάρχει ρήγμα μήκους 15 περίπου μέτρων, στον πυθμένα το ναυάγιο παραμένει ενωμένο.

Μία από τις τουαλέτες που βρίσκονται κατά μήκος του καταστρώματος του πλοίου, καλυμμένη από ένα κομμάτι παλιού, από βαμβακερά νήματα αποτελούμενου, διχτυού. / One of the restrooms along the deck of the ship, is covered by a piece of old cotton yarn fishing net.

Στο τελευταίο κομμάτι της κατάδυσης αναδυθήκαμε στο επάνω μέρος του πλοίου και κατευθυνθήκαμε, περνώντας πάνω από την κουβέρτα, προς την πλώρη και το σημείο που βρισκόταν η γραμμή κατάδυσης. Ήταν υπέροχα. Ένα τεράστιο πλήθος ψαριών, αποτελούμενο από ροφούς, συναγρίδες, φαγκριά και μεγάλους σαργούς έκανε αισθητή την παρουσία του παντού, βρίσκοντας καταφύγιο ανάμεσα στους γυμνούς νομείς, κάτω από την κουβέρτα και στους χώρους ενδιαίτησης του πλοίου. Φτάνοντας στην καταδυτική γραμμή ξεκινήσαμε την ανάδυση, φτάνοντας στην επιφάνεια όπου οι καιρικές συνθήκες είχαν αλλάξει δραματικά. Η κατεύθυνση του ανέμου είχε αλλάξει, και μια δυνατή Όστρια, της τάξεως των έξι Beaufort, είχε δημιουργήσει μεγάλο κυματισμό με αποτέλεσμα η προγραμματισμένη δεύτερη κατάδυση να μην πραγματοποιηθεί. Ας ελπίσουμε ότι αύριο θα έχουμε καλύτερες καιρικές συνθήκες στο Κανάλι της Κέας, την «Γειτονιά των Ναυαγίων».

Ένα κομμάτι αεραγωγού βρίσκεται πεσμένο επάνω στην ξύλινη κουβέρτα του πλοίου, η οποία «ακόμα καλά κρατεί». / A section from a ventilator lies on the wooden deck which is still "holding strong" despite 90+ years of submersion.

Έχοντας πραγματοποιήσει συνολική κατάδυση 115 λεπτών, και έχοντας διεκπεραιώσει τους κύριους στόχους της πρώτης καταδυτικής μας ημέρας, ξεκινήσαμε για το λιμάνι της Κορησσίας. Βρεθήκαμε επιτέλους και πάλι στο πανέμορφο αυτό ναυάγιο, τον «Κάιζερ» του στενού της Τζιάς, το οποίο τόσο έχουμε αγαπήσει.

_______________________________________________________

Today is the second day of the S S Burdigala Project and the first day of diving.

After the arrival of the supervisor of the Ephorate of Underwater Antiquities and settling some last details with the Kea Port Authority, we loaded our diving equipment and sailed for the nearby dive spot. Our main purpose was to lay a permanent anchor line for the entire duration of the mission, affixed at the center of the ship, so that for the next few days even under adverse weather conditions, to have the opportunity to secure the vessel and proceed with our planned visits to selected parts of the shipwreck. The secondary goal was to scooter along the starboard side of the wreck, just above the bottom line, so as to see if there are still remnants scattered of the great ship’s smokestacks. Our dive plan was set with a bottom time of 30 minutes at -70 meters depth.

Το δεύτερο φουγάρο του πλοίου, βρίσκεται πεσμένο στον πυθμένα κοντά στο κεντρικό ρήγμα του ναυαγίου. / The second funnel lies at the sea bottom near the main rupture of the hull.

We started from the port of Korissia under very good weather conditions with barely few ripples on the sea surface. After locating the shipwreck’s position with the sonar, the dive line was set and soon the first diving team was ready and fell into the water. All along the diving platform M/S BENITOS, was circling above the buoys, always ready to assist the divers in case of emergency.

After completing the fastening of the anchoring line, executed with great care so as not to cause any damage to the shipwreck, the team began the planned scooting towards to bow section. Reaching the point where we had previously identified the bell of the ship, we stopped to check it and to photograph it. From this point on, making a turn, went deeper at the bottom and inspected the entire starboard (west) side of the hull spanning from bow to stern. During our search we found the huge chimneys of the ship, two of which are in good condition, while the third at the stern is almost entirely disintegrated. Although we carefully looked to spot the embossed metal “cock” on the funnels, the trademark of the French company which owned S S Burdigala, i.e. Compagnie de Navigation Sud-Atlantique, we were unable to notice them. Then headed toward the point of the hull rupture (amidships), to find that while the upper part of the rupture with approx. length of 15 m, the hull at the very bottom remains united, although tilted.

Ο Δαμιανός Βερόπουλος δίπλα σε ένα από τα μεγάλα καπόνια του ναυαγίου, στην περιοχή του μεσοκάραβου. Τα προς τα έξω στραμμένα καπόνια, δείχνουν ότι οι σωστικές λέμβοι καθελκύστηκαν.

For the last part of the dive we elevated toward the upper section of the ship and headed, passing over the deck, to the bow at the point where as the dive line was fastened. It was wonderful. A huge variety of fish, consisting of blackfish, bream, sea bream and big sheepshead made their presence felt everywhere, finding refuge among the bare frames, under the decks and accommodation spaces of the huge ocean liner. Upon reaching the dive line we began to ascend; at the surface the weather had deteriorated dramatically. The wind direction had changed and a strong southerly of force six Beaufort was creating great swells to the point that the planned second dive was aborted.  Hopefully tomorrow we will have better weather in the Kea Channel, the “Neighborhood of Shipwrecks.”

Η καταδυτική μας πλατφόρμα, το καΐκι Θ/Γ ΜΠΕΝΙΤΟΣ, ήταν συνεχώς εν κινήσει έτοιμο να επέμβει σε περίπωση ανάγκης. / All along the diving platform M/S BENITOS, was circling above the buoys, always ready to assist the divers in case of emergency.

Having logged 115 minutes of total dive time, after having carried out successfully the main objectives of our first dive day, we set out for the Port of Korissia. We were once again fortunate to be visiting this beautiful shipwreck, the ‘Kaiser’ of the Strait of Kea, which we love so much.

Μετά από ένα ολόκληρο χρόνο υπομονής και επιμονής, με πολλές προσπάθειες, τηλεφωνήματα, επιστολές και προσωπικές επαφές, καταφέραμε επιτέλους να βρισκόμαστε και πάλι στην νήσο Κέα, με σκοπό να καταδυθούμε το ναυάγιο του S/S Burdigala, στο οποίο καταδυθήκαμε για πρώτη φορά το φθινόπωρο του 2008.

Η καταδυτική πλατφόρμα της αποστολής Θ/Γ ΜΠΕΝΙΤΟΣ, έτοιμος και "μάχιμος" στο λιμάνι της Κορησσίας. / M/S BENITOS is ready at the port of Korissia, Kea, to perform diligently her duties as diving platform for the team.

Φέτος συμμετέχουν στην καταδυτική αποστολή οι Γιάννης Πρωτόπαππας, Γιώργος Βανδώρος, Γιώργος Καρέλας, Δαμιανός Βερόπουλος, Βύρων Ρηγινός, Δημήτρης Γκαλών και Σταύρος Αποσπόρης. Η ομάδα μας εφοδιασμένη με άδεια ομόφωνα εγκριμένη από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεοτέρων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού, με άδεια υπογεγραμμένη από την διευθύνουσα της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, καθώς και με άδεια του Κεντρικού Λιμεναρχείου Λαυρίου, θα πραγματοποιήσει καταδύσεις στο ναυάγιο συνοδευόμενη, καθ΄ όλη την διάρκεια των καταδύσεων, από τον επόπτη υπάλληλο της ΕΕΑ κύριο Ιορδάνη Οργαντζόγλου.

Την πρώτη ημέρα της αποστολής, Δευτέρα, 31 Μαΐου, επικεντρωθήκαμε στην δημιουργία όλων εκείνων των προϋποθέσεων που θα διευκολύνουν την διαμονή μας στο νησί, και θα αποτελέσουν την βάση για ασφαλείς και ευχάριστες καταδύσεις. Πέρα από τις επαφές μας με τις αρχές, στήσαμε τον σταθμό μίξης αερίων και πλήρωσης φιαλών, ο οποίος βρίσκεται στον Οτζιά και μας παραχωρήθηκε φιλικά από τον κάτοικο του νησιού κύριο Σταμάτη Παούρη. Οι 24 βιομηχανικές φιάλες οξυγόνου και ηλίου, οι οποίες αποτελούν τα απαραίτητα συστατικά για τα καταδυτικά μας αέρια και είχαν μεταφερθεί στο νησί το Σαββατοκύριακο, τοποθετήθηκαν σήμερα, μαζί με το κομπρεσέρ που λάβαμε από τη εταιρεία Paramina, στον σταθμό πλήρωσης αερίων. Παράλληλα πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις των μελών της αποστολής, κατά την διάρκεια των οποίων τέθηκαν οι στόχοι των επόμενων ημερών και οι προτεραιότητες που αφορούν τις περιοχές φωτογράφησης και βιντεοσκόπησης του καταδυτικού μας αντικειμένου. Η γεμάτη με σημαντικές εργασίες πρώτη ημέρα, τελείωσε με ένα εξαιρετικό γεύμα που μας μαγείρεψε το μέλος της ομάδας μας Δαμιανός Βερόπουλος.

Ο Γιώργος Βανδώρος καθοδηγεί τον οδηγό της "Μεταφορικής Κέας", ο οποίος μετέφερε τις βιομηχανικές φιάλες αερίων στο νησί. / Team member George Vandoros is guiding the truck for unloading the gas cylinders at the local shed which was transformed into a mixed gas filling station.

Δυστυχώς εξ΄ αιτίας της σημερινής απεργίας των πλοίων, ο επόπτης της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων Ιορδάνης Οργαντζόγλου, δεν κατάφερε να έρθει στο νησί και τον περιμένουμε αύριο με το πρώτο πλοίο της γραμμής. Έτσι ελπίζουμε ότι, μετά την επαφή του με τους υπεύθυνους του Λιμενικού Σταθμού Κέας, θα ξεκινήσουμε μαζί του για την πρώτη μας κατάδυση του έτους 2010 στο ναυάγιο του S/S Burdigala, πρώην S/S Kaiser Friedrich, που τόσο καιρό περιμέναμε.

Το S/S Burdigala Project 2010 ξεκίνησε με καλούς οιωνούς, έχοντας την υποστήριξη των αρχών, του καιρού και των φίλων μας. Ελπίζουμε να τελειώσει τόσο καλά όσο ξεκίνησε.

_______________________________________________________

After a full year of patience and perseverance, after many efforts, phone calls, letters and personal contacts, the team has finally managed to be again on the island of Kea, in order to dive the shipwreck of  S S Burdigala, which we initially dived for the first time in September 0f 2008.

Ο Γιάννης Πρωτόπαππας στο σταθμό πλήρωσης. / Team member Yiannis Protopappas at the mixed gas filling station.

This year team members include: Yiannis Protopappas, George Vandoros, George Karelas, Damianos Veropoulos, Byron Riginos, Dimitris Galon and Stavros Aposporis. The dive mission has been granted with a permit, unanimously approved by the Central Council of Modern Monuments of the Greek Ministry of Culture and Tourism, a signed authorization from the Ephorate of Underwater Antiquities-EUA, and a permit by the Lavrion Port Authority; we will conduct dives to the wreck, accompanied throughout the duration of the mission by staff supervisor of the EUA Mr. Iordanis Organtzoglou.

The first day of the mission, Monday May 31st, was focused on creating all those conditions that would facilitate our stay on the island, and would form the basis for safe and enjoyable dives. Apart from our contacts with the authorities, we set up the station for mixing gases and filling bottles, which is located in Otzia area, was generously granted by a resident of the island Mr. Stamatis Paouris. The 24 industrial cylinders of oxygen and helium, which are essential ingredients for our diving gases, were transported to the island over the weekend and were installed today, along with the air compressor granted by Paramina Co. Meetings took place among members of the mission, during which the targets for the next days and priorities regarding the areas of photography and video during the dives were set. The first day which was packed with important tasks, was finished by an excellent meal prepared by our teammate Damianos Veropoulos.

Το κύριο κομπρεσέρ πλήρωσης της αποστολής, το οποίο μας παραχωρήθηκε από την εταιρεία Paramina.

Unfortunately due to a strike of ferry ships on Monday, the representative from the Ephorate of Underwater Antiquities, Mr Iordanis Organtzoglou, was unable to reach the island and was forced wait for next day catching  the first ship of the line. So hopefully, after contact with officers of the Harbour Station in Kea, we will start together for our first dive of the year 2010 continuing our research of the S S Burdigala, ex S S Kaiser Friedrich, which we have longed to do all winter.

The S S Burdigala Project 2010 began with good omens, with the support of the authorities, the weather and our friends and supporters. We hope that the mission will finish as well as it has began.

Πληροφορούμε τους φίλους της συνεργατικής μας προσπάθειας και τους αναγνώστες της ιστοσελίδας του S/S Burdigala Project, ότι η καταδυτική μας αίτηση -η οποία κατατέθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2009 στην Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων (ΕΕΑ), και καταχωρήθηκε με αριθμό πρωτοκόλλου 5147/24.09.2009- εγκρίθηκε ομόφωνα από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεοτέρων Μνημείων (ΚΣΝΜ) του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού (ΥΠΠΟΤ), στην συνεδρίαση του με αρ. 5/29.4.10.

Έτσι, σύμφωνα με την αδειοδότηση του ΚΣΝΜ του ΥΠΠΟΤ, η ερευνητική μας ομάδα θα διενεργήσει καταδύσεις στο ναυάγιο του πλοίου, φερόμενου ως S/S BURDIGALA, πρώην S/S KAISER FRIEDRICH, που βρίσκεται βυθισμένο στα βορειοδυτικά της νήσου Κέας, στο διάστημα από 31 Μαΐου έως 5 Ιουνίου 2010. Την ομάδα μας θα συνοδεύει, σαν επόπτης, αρμόδιος υπάλληλος της ΕΕΑ του οποίου τα έξοδα μετακίνησης και η εκτός έδρας ημερήσια αποζημίωση του θα καλυφθεί από την καταδυτική μας ομάδα.

Όπως και σε όλες τις προηγούμενες αποστολές, έτσι και σ΄ αυτή θα υπάρξει ημερολόγιο δράσης, το οποίο θα ενημερώνεται σε καθημερινή βάση πληροφορώντας τους αναγνώστες μας, με κείμενο και φωτογραφίες, για την πορεία των καταδύσεων.

Ελπίζουμε να σας έχουμε κοντά μας.

Η ομάδα του S/S Burdigala Project

_______________________________________________________

We have the pleasure to inform the friends of our collaborative effort and readers of this site, that the dive permit application which our team had filed on September 16, 2009 with the Department of Underwater Antiquities (EEA), under protocol number 5147/24.09.2009 – was approved unanimously by the Central Council for Modern Monuments (KSNM) of the Greek Ministry of Culture and Tourism (YPPOT), during meeting # 5/29.04.10.

Hence, in view of the said approval, our research team will conduct dives to the wreck of the ship, allegedly S S BURDIGALA, ex S S KAISER FRIEDRICH, which is sunk in the northwest of the island of Kea, Cyclades, Greece, from 31st May to June 5th, 2010. The team of divers will be accompanied by a  representative of the Department of Underwater Antiquities whose travel expenses and subsistence allowance will be covered by the diving team.

As in all previous missions, there will be an activity log which will be updated on a daily basis informing our readers of progress made, with text and photographs.

We hope to have you with us.

The SS Burdigala Project team.