Ημερολόγιο ΙIΙ – S/S Burdigala – Τρίτη αποστολή (31 Μαΐου – 5 Ιουνίου 2010)

16 Σεπτεμβρίου 2009

Στις 16 Σεπτεμβρίου 2009, κατατέθηκε καινούργια αίτηση στην Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων με σκοπό την πραγματοποίηση καταδύσεων από τις 31 Μαΐου έως στις 5 Ιουνίου 2010.

_______________________________________________________

24 Σεπτεμβρίου 2009

Η αίτηση μας καταχωρήθηκε στην Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων, με αριθμό πρωτοκόλλου 5147/24.09.2009

_______________________________________________________

2 Δεκεμβρίου 2009

Στις 2 Δεκεμβρίου 2009, η καταδυτική μας αίτηση -με θετική εισήγηση της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων-, διαβιβάσθηκε με αριθμό πρωτοκόλλου Φ4/14/5147/2.12.09 προς την Διεύθυνση Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού.

_______________________________________________________

15 Δεκεμβρίου 2009

Στις 15 Δεκεμβρίου 2009 η καταδυτική μας αίτηση έφθασε στην Διεύθυνση Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, όπου καταχωρήθηκε με τον αριθμό πρωτοκόλλου 112327/2173/15.12.09. Καθώς -λόγω των βουλευτικών εκλογών και την σύσταση της νέας κυβέρνησης-, τα νέα μέλη του Κεντρικού Συμβουλίου των Νεώτερων Πολιτιστικών Μνημείων δεν έχουν καθορισθεί, με αποτέλεσμα την προς το παρόν τη μη πραγματοποίηση συνελεύσεων του συμβουλίου αυτού, η αίτηση μας θα εξεταστεί, όπως μας ανακοινώθηκε, στις αρχές του νέου έτους 2010.

_______________________________________________________

18 Φεβρουαρίου 2010

Σήμερα, μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με την Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς – Υπουργείο Πολιτισμού, πληροφορηθήκαμε ότι το Κεντρικό Συμβούλιο των Νεότερων Πολιτιστικών Μνημείων δεν έχει ακόμα συσταθεί.

_______________________________________________________

1 Μαρτίου 2010

Σήμερα πληροφορηθήκαμε από την Διεύθυνση της Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς – Υπουργείο Πολιτισμού, ότι το Κεντρικό Συμβούλιο των Νεότερων Πολιτιστικών Μνημείων συστάθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2010. Περιμένουμε τώρα πλέον την κρίση, γνωμάτευση και απόφαση του σχετικά με την αίτηση μας.

_______________________________________________________

 13 Απριλίου 2010

Σήμερα λάβαμε την εξής κοινοποίηση από το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων, Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, σε σχέση με την έκβαση της αίτησης μας με σκοπό την πραγματοποίηση καταδύσεων στο ναυάγιο πλοίου, φερόμενου ως το S/S BURDIGALA, πρώην S/S KAISER FRIEDRICH.

Πληροφορούμε ότι η ομάδα του Burdigala Project θα συμμετάσχει με αντιπρόσωπο της στην συνεδρίαση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεοτέρων Μνημείων, κατά την οποία θα αποφασιστεί η έγκριση ή μη της καταδυτικής μας αίτησης.

_______________________________________________________

2 Μαΐου 2010

Πληροφορούμε τους φίλους της συνεργατικής μας προσπάθειας και τους αναγνώστες της ιστοσελίδας του S/S Burdigala Project, ότι η καταδυτική μας αίτηση -η οποία κατατέθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2009 στην Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων (ΕΕΑ), και καταχωρήθηκε με αριθμό πρωτοκόλλου 5147/24.09.2009- εγκρίθηκε ομόφωνα από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεοτέρων Μνημείων (ΚΣΝΜ) του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού (ΥΠΠΟΤ), στην συνεδρίαση του με αρ. 5/29.4.10.

Έτσι, σύμφωνα με την αδειοδότηση του ΚΣΝΜ του ΥΠΠΟΤ, η ερευνητική μας ομάδα θα διενεργήσει καταδύσεις στο ναυάγιο του πλοίου, φερόμενου ως S/S BURDIGALA, πρώην S/S KAISER FRIEDRICH, που βρίσκεται βυθισμένο στα βορειοδυτικά της νήσου Κέας, στο διάστημα από 31 Μαΐου έως 5 Ιουνίου 2010. Την ομάδα μας θα συνοδεύει, σαν επόπτης, αρμόδιος υπάλληλος της ΕΕΑ του οποίου τα έξοδα μετακίνησης και η εκτός έδρας ημερήσια αποζημίωση του θα καλυφθεί από την καταδυτική μας ομάδα.

Όπως και σε όλες τις προηγούμενες αποστολές, έτσι και σ΄ αυτή θα υπάρξει ημερολόγιο δράσης, το οποίο θα ενημερώνεται σε καθημερινή βάση πληροφορώντας τους αναγνώστες μας, με κείμενο και φωτογραφίες, για την πορεία των καταδύσεων.

Ελπίζουμε να σας έχουμε κοντά μας.

Η ομάδα του S/S Burdigala Project

_______________________________________________________

Ημέρα πρώτη, 31 Μαΐου 2010

Β

Η καταδυτική πλατφόρμα της αποστολής Θ/Γ ΜΠΕΝΙΤΟΣ, έτοιμος και “μάχιμος” στο λιμάνι της Κορησσίας.

Μετά από ένα ολόκληρο χρόνο υπομονής και επιμονής, με πολλές προσπάθειες, τηλεφωνήματα, επιστολές και προσωπικές επαφές, καταφέραμε επιτέλους να βρισκόμαστε και πάλι στην νήσο Κέα, με σκοπό να καταδυθούμε το ναυάγιο του S/S Burdigala, στο οποίο καταδυθήκαμε για πρώτη φορά το φθινόπωρο του 2008.

Φέτος συμμετέχουν στην καταδυτική αποστολή οι Γιάννης Πρωτόπαππας, Γιώργος Βανδώρος, Γιώργος Καρέλας, Δαμιανός Βερόπουλος, Βύρων Ρηγινός, Δημήτρης Γκαλών και Σταύρος Αποσπόρης. Η ομάδα μας εφοδιασμένη με άδεια ομόφωνα εγκριμένη από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεοτέρων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού, με άδεια υπογεγραμμένη από την διευθύνουσα της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, καθώς και με άδεια του Κεντρικού Λιμεναρχείου Λαυρίου, θα πραγματοποιήσει καταδύσεις στο ναυάγιο συνοδευόμενη, καθ΄ όλη την διάρκεια των καταδύσεων, από τον επόπτη υπάλληλο της ΕΕΑ κύριο Ιορδάνη Οργαντζόγλου.

Van

Ο Γιώργος Βανδώρος καθοδηγεί τον οδηγό της “Μεταφορικής Κέας”, ο οποίος μετέφερε τις βιομηχανικές φιάλες αερίων στο νησί.

Την πρώτη ημέρα της αποστολής, Δευτέρα, 31 Μαΐου, επικεντρωθήκαμε στην δημιουργία όλων εκείνων των προϋποθέσεων που θα διευκολύνουν την διαμονή μας στο νησί, και θα αποτελέσουν την βάση για ασφαλείς και ευχάριστες καταδύσεις. Πέρα από τις επαφές μας με τις αρχές, στήσαμε τον σταθμό μίξης αερίων και πλήρωσης φιαλών, ο οποίος βρίσκεται στον Οτζιά και μας παραχωρήθηκε φιλικά από τον κάτοικο του νησιού κύριο Σταμάτη Παούρη. Οι 24 βιομηχανικές φιάλες οξυγόνου και ηλίου, οι οποίες αποτελούν τα απαραίτητα συστατικά για τα καταδυτικά μας αέρια και είχαν μεταφερθεί στο νησί το Σαββατοκύριακο, τοποθετήθηκαν σήμερα, μαζί με το κομπρεσέρ που λάβαμε από τη εταιρεία Paramina, στον σταθμό πλήρωσης αερίων. Παράλληλα πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις των μελών της αποστολής, κατά την διάρκεια των οποίων τέθηκαν οι στόχοι των επόμενων ημερών και οι προτεραιότητες που αφορούν τις περιοχές φωτογράφησης και βιντεοσκόπησης του καταδυτικού μας αντικειμένου. Η γεμάτη με σημαντικές εργασίες πρώτη ημέρα, τελείωσε με ένα εξαιρετικό γεύμα που μας μαγείρεψε το μέλος της ομάδας μας Δαμιανός Βερόπουλος.

Proto

Ο Γιάννης Πρωτόπαππας στο σταθμό πλήρωσης.

Δυστυχώς εξ΄ αιτίας της σημερινής απεργίας των πλοίων, ο επόπτης της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων Ιορδάνης Οργαντζόγλου, δεν κατάφερε να έρθει στο νησί και τον περιμένουμε αύριο με το πρώτο πλοίο της γραμμής. Έτσι ελπίζουμε ότι, μετά την επαφή του με τους υπεύθυνους του Λιμενικού Σταθμού Κέας, θα ξεκινήσουμε μαζί του για την πρώτη μας κατάδυση του έτους 2010 στο ναυάγιο του S/S Burdigala, πρώην S/S Kaiser Friedrich, που τόσο καιρό περιμέναμε.

04

Το κύριο κομπρεσέρ πλήρωσης της αποστολής, το οποίο μας παραχωρήθηκε από την εταιρεία Paramina.

Το S/S Burdigala Project 2010 ξεκίνησε με καλούς οιωνούς, έχοντας την υποστήριξη των αρχών, του καιρού και των φίλων μας. Ελπίζουμε να τελειώσει τόσο καλά όσο ξεκίνησε.

_______________________________________________________

Ημέρα δεύτερη, 1 Ιουνίου 2010

G

Η γέφυρα του πλοίου, αναδυόμενη μέσα από το μυστηριακό φως του βυθού, αποτελεί το στέμμα του «Κάιζερ» του Καναλιού της Κέας.

Δεύτερη ημέρα του S/S Burdigala Project και πρώτη ημέρα καταδύσεων σήμερα.

Μετά την άφιξη του επόπτη της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων και την διευθέτηση των τελευταίων λεπτομερειών με τον Λιμενικό Σταθμό Κέας, φορτώσαμε το καταδυτικό μας υλικό και ξεκινήσαμε για το σημείο κατάδυσης. Ο κύριος σκοπός μας ήταν να τοποθετηθεί μόνιμο αγκυροβόλιο, για όλη την διάρκεια της αποστολής, στο κέντρο περίπου του πλοίου, έτσι ώστε τις επόμενες ημέρες ακόμα και αν ο καιρός δεν μας το επιτρέψει, να έχουμε την δυνατότητα να δέσουμε το σκάφος μας και να πραγματοποιήσουμε τις προγραμματισμένες επισκέψεις μας σε επιλεγμένα κομμάτια του ναυαγίου. Στην συνέχεια σκοπός μας ήταν να «σκουτάρουμε», όσο μας το επέτρεπε ο χρόνος βυθού, την δεξιά πλευρά του ναυαγίου, πάνω ακριβώς από τον πυθμένα, έτσι ώστε να διαπιστώσουμε αν υπάρχουν ακόμα υπολείμματα από τα μεγάλα φουγάρα του πλοίου. Το καταδυτικό μας πλάνο είχε οριστεί με χρόνο 30 λεπτά στα 70 μέτρα.

Κ

Η κύρια ταυτότητα του πλοίου, η καμπάνα του ναυαγίου, παραμένει στην θέση της δεσπόζοντας στο πρωραίο τμήμα του «Κάιζερ».

Ξεκινήσαμε από το λιμάνι τη Κορησσίας με πολύ καλό καιρό και έναν ελαφρύ Γαρμπή ο οποίος μόλις και ρυτίδωνε την επιφάνεια της θάλασσας. Αφού εντοπίσαμε με το ηχοβολιστικό μηχάνημα το κέντρο του ναυαγίου και ποντίσαμε την γραμμή κατάδυσης, η πρώτη καταδυτική μας ομάδα, αφού ετοιμάστηκε, έπεσε στο νερό. Η καταδυτική μας πλατφόρμα, το καΐκι ΜΠΕΝΙΤΟΣ, έμεινε εν κινήσει βοηθώντας στην τοποθέτηση του αγκυροβολίου και έχοντας συνεχώς έτοιμο τον δύτη ασφαλείας για περίπτωση ανάγκης.

G

Μία από τις τουαλέτες που βρίσκονται κατά μήκος του καταστρώματος του πλοίου, καλυμμένη από ένα κομμάτι παλιού, από βαμβακερά νήματα αποτελούμενου, διχτυού.

Μετά την διεκπεραίωση της τοποθέτησης του αγκυροβολίου, η οποία έγινε με μεγάλη προσοχή, έτσι ώστε να μην δημιουργηθεί ούτε μια ζημιά στο ναυάγιο, η ομάδα μας ξεκίνησε το «σκουτάρισμα» με αρχική κατεύθυνση την πλώρη του πλοίου. Φτάνοντας στο σημείο όπου στο παρελθόν είχαμε εντοπίσει την καμπάνα του πλοίου, σταματήσαμε για να την ελέγξουμε και να την φωτογραφήσουμε. Από το σημείο αυτό, κάνοντας στροφή, καταδυθήκαμε στον πυθμένα και καλύψαμε όλη την δεξιά πλευρά του ναυαγίου, από την πλώρη μέχρι την πρύμνη. Κατά την διάρκεια της έρευνας μας βρήκαμε τα τεράστια φουγάρα του πλοίου, δύο εκ΄ των οποίων βρίσκονται σε πολύ καλή κατάσταση, ενώ το τελευταίο, το πρυμναίο, έχει σχεδόν διαλυθεί. Αν και ερευνήσαμε με μεγάλη προσοχή για να ανακαλύψουμε τα ανάγλυφα μεταλλικά «κοκοράκια» του φουγάρου, το σήμα της ναυτιλιακής εταιρείας στην οποία ανήκε το S/S Burdigala, την Compagnie de Navigation Sud-Atlantique, δεν καταφέραμε να τα διακρίνουμε. Στην συνέχεια κατευθυνθήκαμε προς το σημείο του ρήγματος για να διαπιστώσουμε ότι, ενώ στο επάνω μέρος του πλοίου υπάρχει ρήγμα μήκους 15 περίπου μέτρων, στον πυθμένα το ναυάγιο παραμένει ενωμένο.

K

Ένα κομμάτι αεραγωγού βρίσκεται πεσμένο επάνω στην ξύλινη κουβέρτα του πλοίου, η οποία «ακόμα καλά κρατεί».

Στο τελευταίο κομμάτι της κατάδυσης αναδυθήκαμε στο επάνω μέρος του πλοίου και κατευθυνθήκαμε, περνώντας πάνω από την κουβέρτα, προς την πλώρη και το σημείο που βρισκόταν η γραμμή κατάδυσης. Ήταν υπέροχα. Ένα τεράστιο πλήθος ψαριών, αποτελούμενο από ροφούς, συναγρίδες, φαγκριά και μεγάλους σαργούς έκανε αισθητή την παρουσία του παντού, βρίσκοντας καταφύγιο ανάμεσα στους γυμνούς νομείς, κάτω από την κουβέρτα και στους χώρους ενδιαίτησης του πλοίου. Φτάνοντας στην καταδυτική γραμμή ξεκινήσαμε την ανάδυση, φτάνοντας στην επιφάνεια όπου οι καιρικές συνθήκες είχαν αλλάξει δραματικά. Η κατεύθυνση του ανέμου είχε αλλάξει, και μια δυνατή Όστρια, της τάξεως των έξι Beaufort, είχε δημιουργήσει μεγάλο κυματισμό με αποτέλεσμα η προγραμματισμένη δεύτερη κατάδυση να μην πραγματοποιηθεί. Ας ελπίσουμε ότι αύριο θα έχουμε καλύτερες καιρικές συνθήκες στο Κανάλι της Κέας, την «Γειτονιά των Ναυαγίων».

Fugaro

Το δεύτερο φουγάρο του πλοίου, βρίσκεται πεσμένο στον πυθμένα κοντά στο κεντρικό ρήγμα του ναυαγίου.

Έχοντας πραγματοποιήσει συνολική κατάδυση 115 λεπτών, και έχοντας διεκπεραιώσει τους κύριους στόχους της πρώτης καταδυτικής μας ημέρας, ξεκινήσαμε για το λιμάνι της Κορησσίας. Βρεθήκαμε επιτέλους και πάλι στο πανέμορφο αυτό ναυάγιο, τον «Κάιζερ» του στενού της Τζιάς, το οποίο τόσο έχουμε αγαπήσει.

Η καταδυτική μας πλατφόρμα, το καΐκι Θ/Γ ΜΠΕΝΙΤΟΣ, ήταν συνεχώς εν κινήσει έτοιμο να επέμβει σε περίπωση ανάγκης.

_______________________________________________________

Ημέρα τρίτη, 2 Ιουνίου 2010

01

Η μεγάλη τρίφτερη αριστερή προπέλα του S/S Burdigala, από την οποία λείπει ένα φτερό, δεσπόζει με την φόρμα και το μέγεθος της στον χώρο.

Ο καιρός άσχημος σήμερα. Ο Μαΐστρος που άρχισε να φυσά την νύχτα, έντασης πέντε έως έξι Beaufort, και τα μεγάλα κύματα του μπουγαζιού της Κέας μας ανάγκασαν, αν και ξεκινήσαμε για το σημείο κατάδυσης ελπίζοντας να καταφέρουμε να καταδυθούμε, να επιστρέψουμε και πάλι στο λιμάνι της Κορησσίας. Νωρίς το απόγευμα ο αέρας κόπασε κι΄ έτσι ξεκινήσαμε και πάλι για να πραγματοποιήσουμε την προγραμματισμένη κατάδυση. Οι στόχοι μας για την σημερινή ημέρα ήταν να επισκεφθούμε την περιοχή της πρύμνης, να ερευνήσουμε τον χώρο γύρω από τα κανόνια, να καταδυθούμε στις προπέλες, και στην συνέχεια να ερευνήσουμε το δεξί πρυμναίο κομμάτι του πλοίου, κοντά στον πυθμένα, για το ρήγμα το οποίο, σύμφωνα με τον κυβερνήτη του πλοίου Roland, στάθηκε η αιτία για την βύθιση του S/S Burdigala.

02

Τρία από τα μαγιάτικα του μεγάλου κοπαδιού, που μας επισκέφτηκε αναπάντεχα, ερχόμενο από το πουθενά, μπροστά στην αριστερή προπέλα του ναυαγίου.

Από την επιφάνεια μέχρι τα σαράντα μέτρα βάθος το ρεύμα ήταν πολύ δυνατό αλλά από εκεί και πέρα επικρατούσε η απόλυτη γαλήνη. Το νερό ήταν διάφανο με το χαρακτηριστικό κρυστάλλινο γαλάζιο χρώμα του Αιγαίου. Φτάνοντας στο αγκυροβόλιο ελέγξαμε τα σχοινιά και ξεκινήσαμε με τα υποβρύχια σκούτερ κατευθυνόμενοι προς την πρύμνη. Στο πέρασμα μας βλέπαμε ροφούς, στείρες και συναγρίδες στις πιο απίθανες γωνιές του καταστρώματος. Φτάνοντας στην πρύμνη ερευνήσαμε τον χώρο όπου βρήκαμε πολλούς χρησιμοποιημένους κάλυκες οβίδων πεσμένοι δίπλα στα δυο πρυμναία κανόνια και ένα κιβώτιο με αχρησιμοποίητες οβίδες, καλυμμένο από βενθικούς οργανισμούς. Στην συνέχεια καταδυθήκαμε αργά στον πυθμένα για να φωτογραφήσουμε τις τεράστιες τρίφτερες προπέλες που βρίσκονται στο βάθος των 74 μέτρων.

03

Η πλώρη του S/S Burdigala ειδομένη από τον βυθό.

Η αριστερή προπέλα, από την οποία λείπει το ένα φτερό, είναι εκείνη η οποία παραμένει ακάλυπτη και δεσπόζει στον χώρο. Η δεξιά προπέλα βρίσκεται βυθισμένη στην άμμο του βυθού όπου εξέχει το ένα της φτερό. Μεγάλη εντύπωση μας έκαναν οι υπέρμετροι άξονες επάνω στους οποίους εξακολουθούν να βρίσκονται εφαρμοσμένες οι δυο προπέλες. Ενώ φωτογραφίζαμε, εμφανίστηκε ξαφνικά από το πουθενά ένα μεγάλο κοπάδι μαγιάτικα το οποίο άρχισε το κυνήγι επιτιθέμενο στα μεγάλα κοπάδια ψαριών που βρίσκονταν ακριβώς κάτω από την πρύμνη του ναυαγίου. Ήταν ένα υπέροχο θέαμα που όμοιο του δεν είχαμε ξαναδεί. Τα μαγιάτικα δεν έφυγαν αλλά έμειναν δίπλα μας, παραμένοντας σε απόσταση αγγίγματος, καθ΄ όλη την διάρκεια της κατάδυσης.

04

Ο Σταύρος Αποσπόρης “σκουτάρει” μπροστά από την πλώρη του ναυαγίου.

Κατευθυνόμενοι προς την πρυμναία δεξιά περιοχή του πλοίου, ερευνήσαμε σχολαστικά όλη την πλευρά ελπίζοντας να βρούμε το ρήγμα που είχε δημιουργήσει η νάρκη που τοποθέτησε το γερμανικό υποβρύχιο U-73, και η έκρηξη της οποίας στάθηκε η αιτία για την βύθιση του πλοίου. Δεν βρήκαμε τίποτα. Καμία ένδειξη ρήγματος, κανένα άνοιγμα, τα καρφιά και το πέτσωμα ήταν ανέγγιχτα. Πλησιάζοντας στον πυθμένα ερευνήσαμε το σημείο όπου εφάπτεται το πλοίο στον βυθό, μήπως ανακαλύψουμε εκεί το ρήγμα αλλά και εκεί δεν βρήκαμε τίποτα ενδεικτικό. Ίσως το σημείο της έκρηξης να βρίσκεται κοντά στην καρένα του πλοίου η οποία βρίσκεται βυθισμένη βαθιά στην άμμο. Υπολογίζοντας τον χρόνο μας, σύμφωνα με το καταδυτικό μας πλάνο, αποφασίσαμε να καλύψουμε όλη την απόσταση της δεξιάς πλευράς, μέχρι την πλώρη, έτσι ώστε να ερευνήσουμε τα φουγάρα που εντοπίσαμε στον πυθμένα την προηγούμενη ημέρα.

05

Ο Σταύρος Αποσπόρης πάνω από το αριστερό πρυμναίο πυροβόλο του πλοίου.

Φτάνοντας στην πλώρη, και συνοδευόμενοι από τα μαγιάτικα, τα οποία έδειχναν μια ιδιαίτερη περιέργεια για μας, ξεκινήσαμε την ανάδυση μέχρι τα πυροβόλα του πρωραίου καταστρώματος όπου από κει συνεχίσαμε μέχρι την γραμμή κατάδυσης για να αναδυθούμε στην συνέχεια μέχρι την πρώτη στάση αποσυμπίεσης. Αύριο θα ξυπνήσουμε νωρίς για να πραγματοποιήσουμε όσο το δυνατόν νωρίτερα την πρώτη μας κατάδυση, εκμεταλλευόμενοι τις καλές καιρικές συνθήκες οι οποίες, σύμφωνα με το δελτίο καιρού, θα κρατήσουν μέχρι το απόγευμα.

06

Οι Δημήτρης Γκαλών και Σταύρος Αποσπόρης στο τέλος της κατάδυσης ετοιμάζονται να επιβιβαστούν στην καταδυτική πλατφόρμα της αποστολής.

_______________________________________________________

Ημέρα τέταρτη και πέμπτη, 3 και 4 Ιουνίου 2010

01

Ένας από τους δύτες της καταδυτικής μας ομάδας, στην περιοχή της πλώρης κοντά σε ένα από τα κανόνια.

Δυστυχώς οι συνεχείς καταδύσεις, το πολύ φορτωμένο πρόγραμμα, καθώς και η κούραση, η οποία άρχισε να γίνεται έντονα εμφανής στην ομάδα μας, μας ανάγκασε να παρεκκλίνουμε από την μέχρι τώρα καθημερινή ενημέρωση του ημερολογίου μας, με αποτέλεσμα να αναρτήσουμε σήμερα, με καθυστέρηση, το ενημερωτικό μας δελτίο, το οποίο εμπεριέχει αναφορές στις καταδυτικές μας δραστηριότητες της τέταρτης και πέμπτης ημέρας της αποστολής, ήτοι της 3ης και 4ης Ιουνίου 2010.

02

Δύτες στο νερό προετοιμάζονται για την πρώτη κατάδυση της ημέρας.

Οι δυο τελευταίες ημέρες ήταν πολύ γεμάτες καθώς ο καιρός μας επέτρεψε να πραγματοποιήσουμε συνολικά τέσσερις καταδύσεις, συνολικής διάρκειας οκτώ ορών. Αν και μετά τις τρεις το μεσημέρι είχαμε συνεχώς έναν σταθερό Γαρμπή, ο οποίος ενίοτε έφτανε, και ξεπερνούσε μερικές φορές, τα έξι Beaufort, με την βοήθεια του σταθερού αγκυροβολίου που εγκαταστήσαμε κατά την διάρκεια της πρώτης μας κατάδυσης, και με τον σωστό προγραμματισμό, καταφέραμε να διεκπεραιώσουμε τους στόχους που είχαμε θέσει. Οι κύριοι στόχοι ήταν, την πρώτη ημέρα, η έρευνα στην πλώρη, στην υπερκατασκευή του μεσοκάραβου, καθώς και στην περιοχή του πυθμένα γύρω από το κεντρικό ρήγμα του ναυαγίου. Οι κύριοι στόχοι της δεύτερης ημέρας ήταν η έρευνα στην περιοχή της πρύμνης και η φωτογράφηση και βιντεοσκόπηση στους χώρους των μηχανών.

03

Μεταλλικό τμήμα καθίσματος του οποίου το στυλ και η αισθητική φανερώνει την προέλευση του, την Αυτοκρατορική Γερμανία στο τέλος του 19ου αιώνα.

Η κατάδυση και η έρευνα στην περιοχή της πλώρης και της υπερκατασκευής -πέρα από την ικανοποίηση που νοιώσαμε όταν είδαμε γνωστά σε εμάς αντικείμενα από προηγούμενες καταδύσεις να βρίσκονται ακόμα εκεί, γεγονός το οποίο μαρτυρά ότι από το 2008 μέχρι σήμερα δεν υπήρξε λεηλάτηση του ναυαγίου, σαν παράδειγμα αναφέρουμε την παραμονή στην αρχική του θέση, του μικρού φορητού φαναριού που βρίσκεται στον χώρο του αριστερού φανού πορείας- μας αποκάλυψε και άλλα στοιχεία τα οποία οδηγούν στην ενίσχυση της ιστορικότητας του πλοίου σαν στρατιωτικού μεταγωγικού κατά την διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Σε όλο το μήκος του καταστρώματος και σε τακτά διαστήματα υπάρχουν, και στις δυο μεριές του πλοίου, τουαλέτες οι οποίες σκοπό είχαν την εξυπηρέτηση του πλήθους των στρατιωτών που μετέφερε. Εκτός αυτού κάτω από το πρόστεγο (καμπούνι) υπάρχουν πολυεπίπεδοι χώροι ενδιαίτησης, οι οποίοι είναι εξοπλισμένοι με πολλά κρεβάτια από τα οποία έχουν παραμείνει πλέον μόνο οι μεταλλικοί σκελετοί. Εκτός αυτού οι μπανιέρες και οι νιπτήρες στην περιοχή των επιβατών της πρώτης θέσης, σε συνδυασμό με την ύπαρξη των ίδιων κρεβατιών και στους χώρους αυτούς, μπορεί να θεωρηθεί σαν ένδειξη ότι οι χώροι αυτοί είχαν διαρρυθμιστεί για να φιλοξενήσουν ανώτερους αξιωματικούς.

04

Τηλέγραφος στην γέφυρα του πλοίου, μέσω του οποίου δίνονταν εντολές στον χώρο του μηχανοστασίου.

08

Χρησιμοποιημένος κάλυκας οβίδας, μεγάλου διαμετρήματος, στην πρύμνη του S/S Burdigala.

Στην περιοχή του κυρίου ρήγματος, τα προς τα έξω λυγισμένα μεταλλικά τμήματα του ναυαγίου, καθώς και κάποιοι από τους νομείς, ενισχύουν την αρχική μας άποψη ότι υπήρξε έκρηξη στο εσωτερικό του πλοίου. Ίσως η έκρηξη προήλθε από την εισροή νερού σε κάποιον από τους λέβητες, όπως ήδη έχει αναφερθεί, όχι μόνο από ιστορικούς ερευνητές αλλά και από αυτόπτες μάρτυρες όπως ο Jean Lolio, θερμαστής του πλοίου, ο οποίος αφηγήθηκε με πολλές λεπτομέρειες την βύθιση του S/S Burdigala στον εγγονό του Andre Duran. Ο πυθμένας γύρω από το ρήγμα είναι γεμάτος με διάφορα, γνωστά και άγνωστα σε μας, αντικείμενα τα οποία βρίσκονται σωρηδόν σε μεγάλους όγκους σκεπασμένους με βενθικούς οργανισμούς. Ανάμεσα τους βρίσκονται και υπολείμματα από κομψές κατασκευές, όπως μεταλλικά τμήματα καθιστικών, τα οποία κοσμούσαν το κυρίως κατάστρωμα στην περιοχή περιπάτου των επιβατών της πρώτης θέσης, και των οποίων το στυλ και η αισθητική φανερώνει την προέλευση τους, την Αυτοκρατορική Γερμανία στο τέλος του 19ου αιώνα, όταν ακόμα το πλοίο ονομαζόταν Schnellpostdampfer Kaiser Friedrich και ταξίδευε για μια από της γνωστότερες υπερατλαντικές ναυτιλιακές εταιρείες της εποχής εκείνης, της Norddeutscher Lloyd γνωστής σαν NDL.

05

Το μικρό φανάρι στο εσωτερικό του αριστερού φανού πορείας παραμένει, προς μεγάλη μας ικανοποίηση, στην θέση του μέχρι σήμερα.

Η έρευνα στην περιοχή της πρύμνης, πέρα από την γνωστή ύπαρξη των δυο πυροβόλων, μας φανέρωσε και την ύπαρξη πλήθους πυρομαχικών, για πυροβόλα μεγάλου και μικρού διαμετρήματος, κάποια από τα οποία είχαν χρησιμοποιηθεί και κάποια όχι. Ορισμένα από αυτά φέρουν ακόμα τα βλήματα τους και βρίσκονται σε μια γενικά καλή κατάσταση. Εντύπωση στον χώρο μας έκανε το γεγονός ότι αν και πολλά από τα μεταλλικά τοιχώματα της υπερκατασκευής έχουν καταρρεύσει, το σπιράγιο και η γενικότερη ξύλινη επένδυση της κουβέρτας έχει μείνει σχεδόν ανέπαφη.

06

Δύτες στην τελευταία στάση αποσυμπίεσης, λίγο πριν αναδυθούν.

09

Στο μηχανοστάσιο του πλοίου.

Η επίσκεψη στους χώρους των μηχανών ήταν ιδιαίτερα σημαντική, όχι μόνο για την φωτογραφική «φωτογένεια » του χώρου, την μεγάλη ανάπτυξη των σκιόφιλων θαλασσίων οργανισμών που βρίσκονται εκεί, αλλά και για την ιστορικότητα του χώρου, εκφρασμένη μέσα από την ιδιαίτερη τεχνολογία των δυο σπάνιων πεντακύλινδρων παλινδρομικών μηχανών τετραπλής εκτόνωσης, οι οποίες έδιναν κίνηση στις δυο τρίφτερες προπέλες που είδαμε και φωτογραφήσαμε τις προηγούμενες ημέρες. Αν και στην περιοχή του ρήγματος τα συντρίμμια καλύπτουν, εν μέρει, κάποιους από τους λέβητες, στην περιοχή του μηχανοστασίου όλος ο χώρος είναι «καθαρός» με αποτέλεσμα να διακρίνονται οι κύλινδροι, οι βαλβίδες εκτόνωσης, οι στρόφιγγες πίεσης του ατμού, καθώς και οι μεταλλικές σκάλες οι οποίες οδηγούν στα διάφορα επίπεδα των μηχανών.

07

Δύτες στην πρύμνη του S/S Burdigala.

Αύριο είναι η τελευταία ημέρα της αποστολής. Αν και η πρόγνωση καιρού δίνει νωρίς το πρωί παντελή έλλειψη ανέμων, η Μπουκαδούρα, η οποία φυσά την περίοδο αυτή από νότια κατεύθυνση, και της οποίας την ένταση γευτήκαμε τις τελευταίες ημέρες, ίσως μας δημιουργήσει προβλήματα. Έτσι αποφασίσαμε να πέσουμε στο νερό νωρίς το πρωί για να αντεπεξέλθουμε στο δύσκολο πρόγραμμα της ημέρας, το οποίο πέρα από την περαιτέρω έρευνα συμπεριλαμβάνει και την απασφάλιση και ανέλκυση του αγκυροβολίου της καταδυτικής μας πλατφόρμας, του Θ/Γ Μπενίτος, καθώς και της γραμμής κατάδυσης των δυτών.

10

Ο Γιάννης Πρωτόπαππας βιντεοσκοπεί στον χώρο του μηχανοστασίου.

11

Στρόφιγγα ρύθμισης της πίεσης του ατμού στο αριστερό μηχανοστάσιο του πλοίου.

_______________________________________________________

Ημέρα έκτη, 5 Ιουνίου 2010

01

«Σκουτάροντας» στην πλώρη του S/S Burdigala, πρώην S/S Kaiser Friedrich.

Τελευταία ημέρα του S/S Burdigala Project σήμερα. Ξεκινήσαμε από το λιμάνι της Κορησσίας κάτω από έναν βαρύ, μολυβένιο, ουρανό, γεμάτο σύννεφα. Η θάλασσα ήταν ήρεμη και πέρα από το σταθερό «μπότζι», που μοιάζει να μην σταματάει ποτέ στο κανάλι της Τζιάς, οι καιρικές συνθήκες ήταν άψογες. Το σημερινό μας πρόγραμμα είχε δύο στόχους. Ο πρώτος ήταν η πραγματοποίηση μιας επίσκεψης στην περιοχή των προπελών, για μια φωτογραφική λήψη της δεξιάς προπέλας καθώς και την βιντεοσκόπηση του ευρύτερου χώρου. Ο δεύτερος ήταν η απασφάλιση του αγκυροβολίου και απεμπλοκή των σχοινιών από τον κορμό του ναυαγίου, έτσι ώστε να διευκολυνθεί, όσο το δυνατόν περισσότερο, η ανέλκυση του ρεμέτζου χωρίς να δημιουργηθούν ζημιές στο ναυάγιο. Για την αποπεράτωση των στόχων αυτών προγραμματίσθηκε να καταδυθούν δύο ομάδες, με σκοπό η πρώτη να καταδυθεί στην πρύμνη και στην συνέχεια να διαθέσει τον υπόλοιπο χρόνο κατάδυσης κατά το δοκούν, ενώ η δεύτερη να αναλάβει το χρονοβόρο και δύσκολο έργο της απασφάλισης του αγκυροβολίου.

02

Ο Γιάννης Πρωτόπαππας βιντεοσκοπεί στην περιοχή των προπελών, κάτω από πολύ άσχημες συνθήκες φωτός.

05

Ο Δημήτρης Γκαλών κατά την διάρκεια της αποσυμπίεσης.

Μόλις η πρώτη ομάδα ετοιμάστηκε και έπεσε στο νερό άρχισε να βρέχει. Στο μπουγάζι της Κέας, από την Μακρόνησο μέχρι τα στενά του Κάβο Ντόρο, απλώθηκε μια θολούρα που κάλυπτε τις στεριές σαν μέσα σε τοπίο χειμωνιάτικου παραμυθιού. Που και που μόνο τα μεγάλα εμπορικά πλοία, που διέρχονται το κανάλι, ξεπρόβαλαν για να χαθούν μετά από λίγο και πάλι μέσα στην καταχνιά. Η κατάδυση ξεκίνησε κάτω από αμφίβολες, για την φωτογράφηση και βιντεοσκόπηση, συνθήκες φωτός, για να εξελιχθεί σε αυτό που θα μπορούσαμε να περιγράψουμε σαν «νυχτερινή κατάδυση», μια και οι περαιτέρω συνθήκες φωτεινότητας στο βάθος των 74 μέτρων, που βρίσκονται οι προπέλες, δεν διέφεραν και πολύ από μια νυχτερινή κατάδυση. Μετά την φωτογράφηση και βιντεοσκόπηση που τελικά, με τις κατάλληλες ρυθμίσεις των μηχανημάτων, πραγματοποιήθηκαν στον χώρο, η ομάδα παρέμεινε στην περιοχή περιμένοντας την κλασική πλέον επίσκεψη των Μαγιάτικων, τα οποία όμως, την φορά αυτή, δεν εμφανίστηκαν. Κατά την διάρκεια της παραμονής, στον χώρο γύρω από τις προπέλες, διαπιστώθηκε ότι η ευρύτερη περιοχή του πυθμένα είναι «σπαρμένη» με πυρομαχικά και με άγνωστα σε μας αντικείμενα. Ένα μεγάλο τετράγωνο κατασκεύασμα, το οποίο με μια πρώτη εκτίμηση έμοιαζε με αγκυροβόλιο νάρκης, αποδείχτηκε να είναι κατασκευαστικό στοιχείο της πρυμναίας υπερκατασκευής του πλοίου, το οποίο μάλλον κύλησε και ποντίστηκε στον πυθμένα κατά την διάρκεια της βύθισης.

03

Η δεξιά προπέλα του ναυαγίου με τον άξονα της.

Τελειώνοντας την επίσκεψη στον χώρο αυτό και μετά από ένα «αποκαλυπτικό σκουτάρισμα» πάνω από την κουβέρτα του S/S Burdigala, όπου κάτω από τις δέσμες των υποβρύχιων προβολέων αποκαλύπτονταν, συνεχώς και κατά μήκος του ναυαγίου, χρυσίζουσες συναγρίδες και ασημόχρωμα φαγκριά, η ομάδα έφτασε στην περιοχή της πλώρης. Σκοπός της ήταν η επίσκεψη σε ένα χώρο του πρόστεγου (καμπουνιού), όπου ήδη από την πρώτη αποστολή του 2008, είχαμε διαπιστώσει την ύπαρξη ενός σχετικά μεγάλου αριθμού μεγάλων φορητών φαναριών του πλοίου. Το σημείο εντοπίστηκε γρήγορα και οι εδώ επικρατούσες καλύτερες συνθήκες φωτεινότητας μας επέτρεψαν να πάρουμε κάποιες φωτογραφίες. Το ιδιαίτερο στην μικρή αυτή έρευνα ήταν το γεγονός ότι με το σημείο αυτό συμπληρώθηκε η λίστα όλων των, σε εμάς, γνωστών αντικειμένων τα οποία είχαμε εντοπίσει από προηγούμενες καταδύσεις στο ναυάγιο του πλοίου. Δεν έλειπε τίποτα. Όλα τα αντικείμενα που είχαμε φωτογραφίσει και εντοπίσει, ήδη από την πρώτη αποστολή του K.D.E., το 2008, εξακολουθούσαν να υπάρχουν, μέχρι και την αποπεράτωση της τελευταίας μας κατάδυσης στο S/S Burdigala, στο σημείο που τα έταξε η τύχη, ο χρόνος, και η ιστορία. Ο εναπομείναντας χρόνος κατάδυσης χρησιμοποιήθηκε για τα τελευταία αποχαιρετιστήρια στο ναυάγιο -που τόσο αγαπήσαμε και που με τόση ζέση ερευνήσαμε- εκφρασμένα μέσα από συνεχείς διαδρομές, με τα υποβρύχια σκούτερ, πάνω από την γέφυρα και το πρόστεγο, μέχρι ανοιχτά της πλώρης, για να δούμε και να φωτογραφήσουμε το επιβλητικό S/S Burdigala να αναδύεται γεμάτο μυστήριο και προκαλούμενο δέος μέσα από το φως του βυθού.

03a

Το πρώτο φουγάρο του πλοίου, πεσμένο στον βυθό στα δεξιά του ναυαγίου.

Στην επιφάνεια η βροχή συνεχιζόταν ακατάπαυστα. Μετά την ανάδυση της πρώτης ομάδας, η δεύτερη ομάδα ετοιμάστηκε και έπεσε στο νερό. Η ομάδα αυτή ήταν εξοπλισμένη με τα κατάλληλα εργαλεία για να απασφαλίσει τα κλειδιά των σχοινιών που κρατούσαν ασφαλισμένα την γραμμή κατάδυσης και το αγκυροβόλιο της καταδυτικής μας πλατφόρμας, του Θ/Γ ΜΠΕΝΙΤΟΣ, επάνω στον κορμό του ναυαγίου. Μετά από λίγη ώρα και ενώ το καταδυτικό μας σκάφος είχε λύσει τους κάβους και περιπλανιόταν κάνοντας κύκλους γύρω από το μπαλόνι της γραμμής κατάδυσης, είδαμε το μπαλόνι αγκυροβολίου να απομακρύνεται αργά παρασυρόμενο από το ρεύμα. Ήταν το σήμα για την ανέλκυση του αγκυροβολίου, η οποία πραγματοποιήθηκε μέσα σε λίγη ώρα. Μετά το πέρας της κατάδυσης και της δεύτερης ομάδας, και την χωρίς προβλήματα ανέλκυσης και της καταδυτικής γραμμής, το ναυάγιο έμεινε καθαρό, όπως το βρήκαμε, και εμείς ετοιμαστήκαμε για την αναχώρηση μας. Μερικοί τελευταίοι αποχαιρετιστήριοι κύκλοι πάνω από το ναυάγιο, κατά την διάρκεια των οποίων παρατηρούσαμε τον τεράστιο όγκο του πλοίου στην οθόνη του ηχοβολιστικού μηχανήματος, ήρθαν να κλείσουν το τελευταίο μέρος της αποστολής του S/S Burdigala Project 2010 και να ολοκληρώσουν την μεγάλη αυτή έρευνα, στην ιστορία και στον βυθό, η οποία ξεκίνησε τρία περίπου χρόνια πριν με την πρώτη αποστολή του K.D.E., το 2008. Είμαστε σίγουροι ότι η γεμάτη ενδιαφέρον, συγκίνηση, εγρήγορση, και στιγμές απόλυτης ιστορικής και καταδυτικής έξαρσης αυτή περιπέτεια, θα συνεχίσει να συνοδεύει όλους όσους συμμετείχαν σ΄ αυτήν, σαν μέλη των αποστολών ή σαν αναγνώστες, για πολύ καιρό, καθορίζοντας τις συντεταγμένες των δυνατοτήτων που μπορούν να εξοπλίσουν μια ερασιτεχνική αλλά αποφασισμένη και δεμένη ομάδα δυτών και ερευνητών, στην εκπλήρωση των στόχων που έχει θέσει.

04

Αποθηκευμένα φανάρια στην αριστερή πλευρά του καμπουνιού.

Τέλος θέλουμε, τελειώνοντας την συνοπτική έκθεση της τελευταίας ημέρας καταδύσεων, να ευχαριστήσουμε, πρωτίστως, όλους τους κρατικούς θεσμούς οι οποίοι μελέτησαν, ενέκριναν και στήριξαν, τις ιστορικές και καταδυτικές ερευνητικές μας προσπάθειες. Θέλουμε επίσης να ευχαριστήσουμε, ιδιαίτερα, τον επόπτη της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, Ιορδάνη Οργαντζόγλου, ο οποίος όχι μόνο στάθηκε ένας σημαντικός σύμβουλος κατά την διάρκεια της λήψης αποφάσεων, αλλά και σημαντικός βοηθός γενικότερα κατά την διάρκεια της αποστολής, καθώς δεν περιορίστηκε στον ρόλο του παρατηρητή αλλά έδωσε και χέρι βοηθείας όπου αυτό χρειάστηκε, όπως στην μεταφορά φιαλών και εξοπλισμού στην στεριά καθώς και κατά την διάρκεια της κατάδυσης και ανάδυσης, για την παροχή του αναγκαίου εξοπλισμού στους δύτες.

F

Ένα φινιστρίνι παραμένει ανέγγιχτο εκεί που το έταξε η μοίρα και η φυσική φθορά, πεσμένο στην κουβέρτα του S/S Burdigala.

Δηλώνουμε πάραυτα, έχοντας απόλυτα ήσυχη την ιστορική και καταδυτική μας συνείδηση, ότι όλες οι καταδύσεις πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τις εντολές της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, τουτέστιν:

– Η έρευνα επικεντρώθηκε αποκλειστικά και μόνο στην περιοχή των στιγμάτων του ναυαγίου.

– Δεν πραγματοποιήθηκε καμία απολύτως ανέλκυση αντικειμένου.

– Δεν έγιναν διεισδύσεις στο εσωτερικό του πλοίου, καθώς όλοι οι χώροι που επισκέφθηκαν οι δύτες της αποστολής μας είναι διαμπερείς και δεν θεωρούνται κλειστού περιβάλλοντος οροφής.

Σας ευχαριστούμε που μας συνοδεύσατε σαν φίλοι και σαν αναγνώστες στο ιστορικό και καταδυτικό μας αυτό ταξίδι.

06

Τα μέλη του S/S Burdigala Project 2010. Επάνω σειρά, από αριστερά προς τα δεξιά, Γιώργος Βανδώρος, Δημήτρης Γκαλών, Σταύρος Αποσπόρης, Γιάννης Πρωτόπαππας. Κάτω σειρά, Ιορδάνης Οργαντζόγλου (επόπτης ΕΕΑ), Γιώργος Καρέλας, Δαμιανός Βερόπουλος.

Copyright © 2009 by D. Galon and the S/S Burdigala Project Team

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: